{"id":71,"date":"2024-05-02T09:56:00","date_gmt":"2024-05-02T09:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/"},"modified":"2025-01-13T15:29:13","modified_gmt":"2025-01-13T15:29:13","slug":"biedna-europa-patrzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/","title":{"rendered":"Biedna Europa patrzy"},"content":{"rendered":"\n

Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jeden z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w, laureat Nagrody Nobla z literatury, nazywany cz\u0119sto \u015bwiadkiem dwudziestego wieku i jego sumieniem: Czes\u0142aw Mi\u0142osz. By\u0142 pisarzem \u0142\u0105cz\u0105cym w sobie pami\u0119\u0107 o porz\u0105dku Europy Wschodniej przed wielkimi katastrofami i zmianami, o dzieci\u0144stwie sp\u0119dzonym w\u015br\u00f3d skoligaconych ze sob\u0105 ziemia\u0144skich rod\u00f3w, kt\u00f3re tak wspaniale opisa\u0142 w \u201eRodzinnej Europie\u201d. ze \u015bwiadectwem burzliwych konsekwencji Pierwszej i Drugiej Wojny \u015awiatowej, sowieckiej rewolucji, terroru stalinizmu i hitleryzmu.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

I cho\u0107 pocz\u0105tkowo uzna\u0142 przychodz\u0105cy wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105 do Polski komunizm za konieczno\u015b\u0107 dziejow\u0105, ju\u017c wkr\u00f3tce zdecydowa\u0142 si\u0119 na ryzykown\u0105 ucieczk\u0119 i emigracj\u0119, by ratowa\u0107 sumienie i by\u0107 mo\u017ce \u017cycie. O swoich do\u015bwiadczeniach z mechanizmem sowieckiego systemu napisa\u0142 przenikliwie w t\u0142umaczonym na wiele j\u0119zyk\u00f3w \u201eZniewolonym Umy\u015ble\u201d, Kiedy sta\u0142 si\u0119 wygna\u0144cem, zosta\u0142 obj\u0119ty wieloletnim zakazu druku w kraju. Po dziesi\u0105tkach lat emigracji zdecydowa\u0142 si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do Polski, w 1993 roku zamieszka\u0142 w Krakowie, w wolnej ju\u017c w\u00f3wczas Polsce. Mi\u0142osz zawsze mia\u0142 lewicowe pogl\u0105dy, by\u0142 przeciwnikiem nacjonalizmu i ksenofobii, podkre\u015bla\u0142 z dum\u0105 swoje wieloetniczne, wschodnioeuropejskie pochodzenie i r\u00f3wnocze\u015bnie przywi\u0105zanie do j\u0119zyka polskiego i powinno\u015bci wobec polskiej kultury. Zmar\u0142 w wieku 93 lat. Odprowadza\u0142em wraz z innymi jego trumn\u0119 w Krakowie w sierpniu 2004 roku. Ogromny orszak pogrzebowy przeszed\u0142 przez miasto, \u017cegna\u0142y go poruszone t\u0142umy. Go\u015bcie z zagranicy, kt\u00f3rzy przyjechali wtedy do Krakowa przecierali ze zdumienia oczy: \u201eCzy to chowaj\u0105 kr\u00f3la?\u201d <\/p>\n\n\n\n

Go\u015bcie z zagranicy, kt\u00f3rzy przyjechali wtedy do Krakowa przecierali ze zdumienia oczy: \u201eCzy to chowaj\u0105 kr\u00f3la?\u201d<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Jeden z przyjaci\u00f3\u0142 tak zacz\u0105\u0142 mow\u0119 po\u017cegnaln\u0105; \u201e\u017begnamy ci\u0119, ksi\u0105\u017c\u0119 poet\u00f3w\u201d.By\u0142o co\u015b symbolicznego w tym, \u017ce po stuleciu sztorm\u00f3w, w momencie, kiedy jego statek \u201eRodzinna Europa\u201d wraca\u0142a do portu zjednoczonej Europy, odchodzi poeta, kt\u00f3rego g\u0142os by\u0142 sumieniem dla wielu. Wraz z jego odej\u015bciem i faktem przy\u0142\u0105czenia sporej cz\u0119\u015bci \u201e\u015arodkowej Europy\u201d do Unii Europejskiej, samo poj\u0119cie \u201eEuropy \u015arodka\u201d wymaga\u0142o rewizji. \u201eDobieg\u0142a ko\u0144ca cudowna i pe\u0142na trud\u00f3w intelektualna odyseja – jedna z najbardziej imponuj\u0105cych w\u0119dr\u00f3wek naszych czas\u00f3w – jak\u0105 by\u0142o \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Czes\u0142awa Mi\u0142osza\u2026\u201d – pisa\u0142 po \u015bmierci Mi\u0142osza Adam Zagajewski. By\u0142o to po\u017cegnanie ca\u0142ej epoki i przywitanie nowej.<\/p>\n\n\n\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz, po tym, co prze\u017cy\u0142, nie mia\u0142 idealistycznego spojrzenia na Polsk\u0119 i Polak\u00f3w, w wielu swoich pismach zdekonstruowa\u0142 mit romantyczny, ukazuj\u0105cy Polsk\u0119 jako niewinna ofiar\u0119 i zbawiciela narod\u00f3w. Wiedzia\u0142 z do\u015bwiadczenia, \u017ce w \u017cyciu zbiorowym Polak\u00f3w, tak, jak w przypadku innych spo\u0142eczno\u015bci, okresy szlachetno\u015bci i heroizmu s\u0105siaduj\u0105 z czasami pod\u0142o\u015bci i ma\u0142ostkowo\u015bci, \u017ce obok siebie mieszkaj\u0105 tu osoby zadziwiaj\u0105co wielkoduszne i banalnie okrutne – ba, \u017ce cz\u0119sto ta sama osoba mo\u017ce by\u0107 w odpowiednich warunkach niegodna i wielkoduszna jednocze\u015bnie. Mi\u0142osz wielokrotnie pot\u0119pia\u0142 ksenofobiczne strony polskiego katolicyzm, filar  nacjonalizmu. Zapewnie wiedzia\u0142, \u017ce Polska w Unii Europejskiej, nawet je\u015bli ju\u017c upora\u0142a si\u0119 ze zmor\u0105 komunizmu, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie musia\u0142a stawi\u0107 czo\u0142a innym upiorom. Tak si\u0119 te\u017c sta\u0142o. tak si\u0119 dzieje i dzi\u015b. <\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Czy mo\u017cna pyta\u0107 poet\u0119 o zbiorowo\u015b\u0107? Co takiego wej\u015bcie do Unii da\u0142o Polakom, Polsce? Spo\u0142eczno\u015b\u0107 jest bytem zbyt wielkim, niemal abstrakcyjnym, a dodatkowo  ochocze u\u017cywanie s\u0142owa \u201emy\u201d przez liryka, niemal zawsze, jak nas uczy historia, jest podejrzane. Zbyt cz\u0119sto zwiastowa\u0142o fa\u0142sz, fa\u0142szywy ton, uzurpacj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

To, co si\u0119 zdarzy\u0142o w Polsce za mojego \u017cycia, mog\u0119 nazwa\u0107 cudem, cho\u0107 zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, jak s\u0142owo to jest nadu\u017cywane w tej cz\u0119\u015bci Europy. Od czasu obalenia totalitarnego re\u017cimu komunistycznego w 1989 roku m\u00f3j kraj przeszed\u0142 d\u0142ug\u0105 drog\u0119. Wszed\u0142 w sk\u0142ad Unii Europejskiej w 2004 roku. Europa zjednoczona by\u0142a marzeniem pokole\u0144, pragn\u0105cych \u017cy\u0107 we wsp\u00f3lnocie demokracji i pokoju, co si\u0119 przecie\u017c po raz pierwszy w historii kontynentu europejskiego udawa\u0142o do niedawna na tak d\u0142ugo. Zgoda, kilkana\u015bcie (dla kraj\u00f3w zachodnich, kilkadziesi\u0105t lat) to niewiele z perspektywy historii naszego kontynentu, ale to oznacza \u017cycie i zdrowie kilku pokole\u0144. Ka\u017cde pokolenie, wyros\u0142e w tej cz\u0119\u015bci Europy w wolno\u015bci i pokoju, to skarb. Wielkie dzi\u0119ki za to. Obalili\u015bmy re\u017cim, \u017cyjemy w demokracji, w zgodzie i wsp\u00f3\u0142pracy z naszymi s\u0105siadami, co jest przecie\u017c cudem. Jest to bardzo kruchy cud, wiemy o tym. Wystarczy, \u017ce sama demokracja zadzia\u0142a zn\u00f3w \u017ale, jak to kilka razy ju\u017c si\u0119 w tej samej Europie zdarzy\u0142o i wybrana zostanie frakcja szale\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy w imi\u0119 tej lub innej sprawiedliwo\u015bci, u\u017cywaj\u0105c populistycznych hase\u0142, podpal\u0105 \u015bwiat, a przede wszystkim zgotuj\u0105 koszmar swoim w\u0142asnym wsp\u00f3\u0142obywatelom. Szowinizm, pogarda, nienawi\u015b\u0107 nie zosta\u0142y przecie\u017c wygnane st\u0105d na zawsze – wr\u0119cz przeciwnie, zawsze tu by\u0142y, wci\u0105\u017c s\u0105 i czekaj\u0105 na okazj\u0119. Ofiarami zawsze s\u0105 s\u0142absi: mniejszo\u015bci, kobiety, dzieci, inni. Ale na razie – by\u0107 mo\u017ce jeszcze tylko przez kilka chwil – cud trwa, granice zosta\u0142y otwarte i mo\u017cemy swobodnie podr\u00f3\u017cowa\u0107 do miejsc niezwyk\u0142ych i legendarnych. Uczy\u0107 si\u0119 i rozwija\u0107. <\/p>\n\n\n\n

To, co si\u0119 zdarzy\u0142o w Polsce za mojego \u017cycia, mog\u0119 nazwa\u0107 cudem.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Od momentu wej\u015bcia do Unii, w Polsce wyros\u0142o nowe pokolenie, kt\u00f3re uwa\u017ca si\u0119 za obywateli Zachodu. Nie odczuwaj\u0105 ju\u017c kompleks\u00f3w wobec Europy. Nie chc\u0119 ju\u017c emigrowa\u0107 za praca i lepszym \u017cyciem, tu jest im z jakich\u015b powod\u00f3w, lepiej i bezpieczniej, ciekawiej, tu jest energia, kt\u00f3rej wed\u0142ug nich brakuje w Cardiff, Bordeaux, Utrechcie, Stuttgarcie czy w Genewie. Zdawa\u0142oby si\u0119 wi\u0119c, \u017ce wieki upo\u015bledzenia ust\u0119puj\u0105. Wielu uwa\u017ca, \u017ce przyst\u0105pienie Polski do Unii by\u0142 to akt oficjalnego i sprawiedliwego powrotu do kr\u0119gu zachodniej cywilizacji. W po\u0142\u0105czeniu z inwestycjami w infrastruktur\u0119, transport, polepszenia warunk\u00f3w \u017cycia, w rozw\u00f3j edukacji i mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania na funduszy dla ochrony przyrody, pozwoli\u0142 tak\u017ce na wzmocnienie instytucji i organizacji pozarz\u0105dowych, na zaktywizowanie spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, na komfort \u017cycia w wolno\u015bci s\u0142owa, da\u0142 gwarancj\u0119, \u017ce krucha, dopiero odzyskana polska demokracja nie zostanie zaraz porwana przez populist\u00f3w – unijne instytucje b\u0119d\u0105 sta\u0142y na stra\u017cy praworz\u0105dno\u015bci, a gro\u017ana opuszczenia elitarnego klubu pa\u0144stw stabilnych i zasobnych powstrzyma spo\u0142ecze\u0144stwo od wyboru szowinisty na prezydenta czy Prezesa Rady Ministr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Jednak ju\u017c po wej\u015bciu do Unii zdarzy\u0142o si\u0119 to, co prawdopodobnie w Polsce i w innych krajach dawnego bloku wschodniego sta\u0107 si\u0119 musia\u0142o: powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci, reakcja na zbyt gwa\u0142town\u0105 zmian\u0119, na post\u0119p – regresja. Sprzyja\u0142 temu dramatyczny moment w historii, czyli katastrofa samolotu prezydenckiego w Smole\u0144sku. Na szcz\u0119\u015bcie ta sama demokracja, kt\u00f3ra wp\u0119dzi\u0142a nas w k\u0142opoty, uratowa\u0142a nas w kolejnych wyborach – przewa\u017cy\u0142 rozs\u0105dek. Czy gdyby\u015bmy nie byli w Unii Europejskiej, nasze losy potoczy\u0142yby si\u0119 inaczej? Cz\u0119\u015b\u0107 polskich elit i polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa nauczy\u0142a si\u0119 by\u0107 w zjednoczonej Europie, nauczy\u0142a si\u0119 trudnej sztuki kompromisu i dialogu. Cz\u0119\u015b\u0107 europejskich elit i spo\u0142ecze\u0144stw nauczy\u0142a si\u0119 Polski. To ju\u017c bardzo wiele, jest szansa, \u017ceby na podstawie wsp\u00f3lnych do\u015bwiadcze\u0144 wytworzy\u0107 szczepionk\u0119 wspomagaj\u0105c\u0105 uk\u0142ad obronny organizmu europejskiego przed ksenofobicznym wirusem, bo jak wida\u0107, dzisiaj ca\u0142a Europa staje przed podobnym zagro\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0142osz, opisuj\u0105c po latach decyzj\u0119 o swojej emigracji por\u00f3wnywa\u0142 si\u0119 do bohatera \u201eNiezno\u015bnej lekko\u015bci bytu\u201d Milana Kundery, innego emigranta, autora s\u0142ynnego eseju \u201eZach\u00f3d porwany czyli tragedia Europy \u015brodkowej.\u201d, w kt\u00f3rym stara\u0142 si\u0119 przekona\u0107, \u017ce Europa \u015arodkowa, kraje takie jak W\u0119gry, Polska, Austria, Czechy by\u0142y zawsze cz\u0119\u015bci\u0105 prawdziwej, zachodniej Europy, tak jak i Niemcy, Francja czy Holandia, ale zosta\u0142y porwane przez Rosj\u0119, reprezentuj\u0105c\u0105 obc\u0105 i niedemokratyczn\u0105, zacieraj\u0105c\u0105 wszelkie r\u00f3\u017cnice i bogactwo p\u00f3\u017cnowordno\u015bci bezbarwn\u0105 twarz Wschodu. To dzi\u0119ki niemu znany ju\u017c w niemieckiej my\u015bli geopolitycznej termin Mitteleuropa przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w \u201eEurop\u0119 \u015arodka\u201d, ide\u0119 realizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w zasadzie: maksimum r\u00f3\u017cnorodno\u015bci na minimum przestrzeni. Szczeg\u00f3lnym wyrazicielem geniuszu tej cz\u0119\u015bci Europy byli w mniemaniu Kundery jej \u017cydowscy mieszka\u0144cy. Literatura, nauka, sztuka tych rejon\u00f3w \u015bwiata zawdzi\u0119cza\u0142a w\u0142a\u015bnie im swoj\u0105 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Stroni\u0105cy do uog\u00f3lnie\u0144 Georg Steiner w jednym ze swoich s\u0142ynnych felieton\u00f3w pisywanych dla New Yorkera dodawa\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie \u017bydzi z Europy \u015brodkowej nadali cywilizacji zachodniej nowe imiona i skierowali j\u0105 na nowe tory przez wiele kolejnych pokole\u0144. \u201e(\u2026)XX wiek, w kt\u00f3rym przysz\u0142o nam \u017cy\u0107 tu, na Zachodzie, jest w istocie austro-w\u0119gierskim produktem eksportowym.\u201d Wed\u0142ug Steinera  wci\u0105\u017c pos\u0142ugujemy si\u0119 map\u0105 narysowana przez Freuda, Wittgensteina, Musila, Mahlera, Schonberga i Bartoka, Adolfa Loosa, Karla Krausa, Ernesta Macha i Karla Poppera. Zauwa\u017ca jednak przy okazji, \u017ce opr\u00f3cz tw\u00f3rczego fermentu obszar ten wytworzy\u0142 i jego przeciwie\u0144stwo – mordercze zarazki: najgorszy antysemityzm i hitleryzm pochodzi\u0142y wszak z Europy \u015brodkowej\u2026 <\/p>\n\n\n\n

\u201eBy\u0142a to, jak m\u00f3wi\u0105 fizycy, \u201eimplozja\u201d. nat\u0119\u017cenie wzajemnie sprzecznych si\u0142 w gwa\u0142townie kurcz\u0105cej si\u0119 przestrzeni. (\u2026) Jest wi\u0119c jaka\u015b fatalna logika i katastroficzno\u015b\u0107 w fakcie, \u017ce zar\u00f3wno ideologia Hitlera, jak i w znacznym stopniu sama doktryna nazistowska, wyros\u0142y na gruncie austriackim (historycy dopatrzyli si\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 poj\u0119cia Judenrein, \u201ewolny od \u017byd\u00f3w\u201d, w regulaminie cz\u0142onkostwa austriackiego klubu rowerowego z prze\u0142omu XIX i XX wieku). To w Wiedniu m\u0142ody Hitler przygotowywa\u0142 sw\u0105 zmy\u015bln\u0105 trucizn\u0119.\u201d<\/em> <\/span>1<\/sup><\/a><\/span><\/span> <\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Dodajmy jeszcze, \u017ce m\u00f3g\u0142 tam spotka\u0107 si\u0119 w kafejce z najlepszym szachist\u0105 \u00f3wczesnego Wiednia (1913 rok), Lwem Bronsteinem, znanym p\u00f3\u017aniej jako Lew Trocki, czy z m\u0142odym, pracuj\u0105cym nad swoimi nowymi ideami Josifem D\u017cugaszwili. szerzej znanym jako Stalin.<\/p>\n\n\n\n

Dyskusja, kt\u00f3ra rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 po opublikowaniu eseju Kundery w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku, obj\u0119\u0142a tak\u017ce Mi\u0142osza. W pewnych aspektach popiera\u0142 Kunder\u0119, ale zdecydowanie przenosi\u0142 geograficzny punkt ci\u0119\u017cko\u015bci bardziej na Wsch\u00f3d. Europejskie warto\u015bci panowa\u0142y na terytorium \u201eRodzinnej Europy\u201d Mi\u0142osza, a ta obejmowa\u0142a przecie\u017c tak\u017ce i Litw\u0119, i ca\u0142e terytorium dawnej Rzeczpospolitej, czyli Bia\u0142oru\u015b i Ukrain\u0119, s\u0142owem \u201ekraje na wsch\u00f3d od Niemiec\u201d, \u201eMi\u0119dzy Niemcami, a Rosj\u0105\u201d, tam, gdzie odczuwa si\u0119  – czy to w architekturze, czy to w liturgii lub kulturze wp\u0142ywy \u015br\u00f3dziemnomorskie; tam, gdzie jednostki nie staj\u0105 si\u0119 liczbami w statystykach, jak to mia\u0142o miejsce w sowieckiej Rosji, le\u017c\u0105cej ju\u017c poza \u201emap\u0105\u201d Europy Mi\u0142osza. Czy porwana przez Rosj\u0119 Zach\u00f3d, czyli \u201eEuropa \u015arodka\u201d wr\u00f3ci\u0142a do Europy w 2004 roku? Przypomnijmy, \u017ce do Unii w\u0142\u0105czono w\u00f3wczas Polsk\u0119, Litw\u0119, \u0141otw\u0119, Estoni\u0119, W\u0119gry, Czechy, S\u0142owacj\u0119, S\u0142oweni\u0119, (ale tak\u017ce Malt\u0119 i nawet Cypr!). Zdawa\u0142oby si\u0119 wi\u0119c, \u017ce tak, \u201eEuropa \u015arodka\u201d – w geografii Milana Kundery – wr\u00f3ci\u0142a do Europy, ale czy wr\u00f3ci\u0142a Europa Czes\u0142awa Mi\u0142osza?.  <\/p>\n\n\n\n

Zdawa\u0142oby si\u0119 wi\u0119c, \u017ce tak, \u201eEuropa \u015arodka\u201d – w geografii Milana Kundery – wr\u00f3ci\u0142a do Europy, ale czy wr\u00f3ci\u0142a Europa Czes\u0142awa Mi\u0142osza?.  <\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Esej Kundery zaczyna\u0142 si\u0119 od opisania dramatycznego apelu radia budapeszta\u0144skiego z 1956 roku, w momencie inwazji sowieckiej na W\u0119gry. M\u00f3wiono tam, \u017ce W\u0119grzy w\u0142a\u015bnie umieraj\u0105 za Europ\u0119. <\/p>\n\n\n\n

\u201eWe wrze\u015bniu 1956 roku dyrektor w\u0119gierskiej agencji prasowej, kilka minut przedtem zanim artyleria ostrzela\u0142a jego biuro, wys\u0142a\u0142 w \u015bwiat rozpaczliwy teleks o rozpocz\u0119tej tego dnia ofensywie rosyjskiej na Budapeszt. Depesza ko\u0144czy\u0142a si\u0119 s\u0142owami: „Zginiemy za W\u0119gry i Europ\u0119”. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Co mia\u0142o znaczy\u0107 to zdanie? Zapewne mia\u0142o znaczy\u0107, \u017ce rosyjskie czo\u0142gi zagra\u017caj\u0105 W\u0119grom, a z nimi ca\u0142ej Europie. Ale w jakim sensie Europa by\u0142a zagro\u017cona? Czy rosyjskie czo\u0142gi gotowe by\u0142y przekroczy\u0107 granice W\u0119gier i ruszy\u0107 na Zach\u00f3d? Nie. Dyrektor w\u0119gierskiej agencji prasowej chcia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce Europa jest zagro\u017cona w\u0142a\u015bnie na W\u0119grzech.\u201d<\/em> <\/span>2<\/sup><\/a><\/span><\/span>.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Przypomnia\u0142o mi si\u0119 to zdanie w 2013 roku, kiedy w Kijowie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 wydarzenia znane jako Euromajdan, i potem, kiedy nast\u0105pi\u0142a rosyjska inwazja na Ukrain\u0119. Kto dzi\u015b umiera za Europ\u0119? Europa jest zagro\u017cona przez rosyjskie czo\u0142gi w Ukrainie w\u0142a\u015bnie – w Chersoniu, Kijowie, w Charkowie, w Zaporo\u017cu, w Mariupolu. Oznacza to, \u017ce tam te\u017c, a mo\u017ce szczeg\u00f3lnie tam jest dzi\u015b Europa. Nie mo\u017cemy o tym zapomnie\u0107 i nie mo\u017cemy pozwoli\u0107, aby kto\u015b ja (zn\u00f3w) porwa\u0142. Musimy by\u0107 solidarni, je\u015bli chcemy tak\u017ce by\u0107 europejczykami, to nasze warto\u015bci, musimy okaza\u0107 si\u0119 ich godni i przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 tym, kt\u00f3rzy za nie teraz oddaj\u0105 \u017cycie. Idee, dla kt\u00f3rych zjednoczono spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy, s\u0105 zagro\u017cone. W Europie trwa wojna, najwi\u0119kszy od czas\u00f3w drugiej wojny \u015bwiatowej konflikt.<\/p>\n\n\n\n

Kto dzi\u015b umiera za Europ\u0119? Europa jest zagro\u017cona przez rosyjskie czo\u0142gi w Ukrainie w\u0142a\u015bnie – w Chersoniu, Kijowie, w Charkowie, w Zaporo\u017cu, w Mariupolu. Oznacza to, \u017ce tam te\u017c, a mo\u017ce szczeg\u00f3lnie tam jest dzi\u015b Europa.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

S\u0142ynne zdanie Paula Valery, sformu\u0142owane tu\u017c po szoku pierwszej wojny \u015bwiatowej w tek\u015bcie \u201eLa Crise de l\u2019esprit\u201d (\u201eMy, cywilizacje, wiemy ju\u017c teraz, \u017ce jeste\u015bmy \u015bmiertelne\u201d) \u015bwiadczy nie tylko o przenikliwo\u015bci godnej proroka (najstraszniejsze bowiem mia\u0142o si\u0119 dopiero w Europie zacz\u0105\u0107), gorzkim poczuciu upadku i schy\u0142ku pewnej wsp\u00f3lnoty, opartej o budowanej od stuleci kulturze i na wsp\u00f3lnie wyznawanych warto\u015bciach, nie tylko o zrozumieniu tego, \u017ce sama cywilizacja degeneruje tak d\u0142ugo, a\u017c kt\u00f3rego\u015b dnia nadchodz\u0105 barbarzy\u0144cy, wywo\u0142ani przez ni\u0105 z jakich\u015b step\u00f3w, pusty\u0144, przedmie\u015b\u0107, piwnic czy kosmicznych pustkowi i b\u0119d\u0105cy jej czyst\u0105 konsekwencj\u0105, dope\u0142nieniem i celem, ale tak\u017ce o tym, \u017ce cywilizacja \u017cyje, dop\u00f3ki \u017cyje jej duch. S\u0142owa o kryzysie Europy powracaj\u0105 w momentach szczeg\u00f3lnych, na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Jacques Derrida w swojej mowie z 1991 roku zatytu\u0142owanej. \u201eInny kurs. Pami\u0119tanie, odpowiadanie, zobowi\u0105zanie.\u201d i zmuszaj\u0105 do refleksji nad czym\u015b ju\u017c dokonanym, nad przebyt\u0105 drog\u0105 i kierunkiem tej drogi, tak jakby Europa odzyskiwa\u0142a samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 i w\u0142a\u015bnie w momentach wielkich decyzji potencjalnie zmieniaj\u0105cych jej to\u017csamo\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\u201eWszyscy m\u00f3wi\u0105 o kryzysie Europy jako o kryzysie ducha, w momencie gdy zaczynaj\u0105 si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 granice, kontury, eidos, kra\u0144ce, kresy i granice (fins et confins), sko\u0144czono\u015b\u0107 (finitude) Europy, to znaczy w momencie, gdy kapita\u0142 niesko\u0144czono\u015bci i uniwersalno\u015bci, kt\u00f3rego zasoby znajduj\u0105 si\u0119 w idiomie tych granic, okazuje si\u0119 naruszony lub zagro\u017cony\u201d.<\/em> <\/span>3<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0105c \u201emy\u201d, wyra\u017ca tak\u017ce swoja odpowiedzialno\u015b\u0107 za wsp\u00f3lnot\u0119 – bo tak w\u0142a\u015bnie postrzega Europ\u0119 i europejsko\u015b\u0107. Dla Derridy pytanie o now\u0105 stolic\u0119 Europy jest niezwykle wa\u017cne. Nowe wyzwania i prawdopodobne przesuni\u0119cie granic Wsp\u00f3lnoty Europejskiej b\u0119dzie wymaga\u0142o przewarto\u015bciowania s\u0142owa stolica i nie kojarzenia jej ju\u017c z \u017cadn\u0105 metropoli\u0105 ani miastem, kt\u00f3rych kryzys wyra\u017anie dostrzega Derrida, a raczej z sieci\u0105 komunikacyjn\u0105, kana\u0142em dzia\u0142ania \u015brodk\u00f3w opinii publicznej, medi\u00f3w i informacji, kt\u00f3re przej\u0119\u0142yby rol\u0119 stolicy, nadaj\u0105c kierunek i stanowi\u0105c centrum my\u015bli. Derrida uwa\u017ca, \u017ce cech\u0105 zasadnicz\u0105 owego centralnego kana\u0142u informacyjnego by\u0142oby piel\u0119gnowanie krytycyzmu i wolnej wypowiedzi, powo\u0142uj\u0105c jako przyk\u0142ad szeroko rozwini\u0119t\u0105 w tamtym czasie telefoni\u0119. Ten kana\u0142 informacji by\u0142 z za\u0142o\u017cenia demokratyczny: <\/p>\n\n\n\n

\u201eWierz\u0119, \u017ce system totalitarny nie mo\u017ce skutecznie walczy\u0107 z wewn\u0119trzn\u0105 sieci\u0105 telefoniczn\u0105, gdy jej g\u0119sto\u015b\u0107 przekracza pewien pr\u00f3g, a ona sama nie daje si\u0119 ju\u017c kontrolowa\u0107. ( \u2026) Telefon staje si\u0119 wi\u0119c dla totalitaryzmu niewidzialn\u0105 prefiguracj\u0105 i nieuchronn\u0105 zapowiedzi\u0105 jego w\u0142asnej ruiny\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

A przecie\u017c – dodajmy – czym\u017ce jest moc pluralizmu powszechnej telefonii wobec mocy pluralizmu dzisiejszego powszechnego internetu? Czy\u017cby Derrida si\u0119 przeliczy\u0142? Od tamtego czasu min\u0119\u0142o niewiele, a dzi\u015b t\u0142umy na ulicach miast pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 non stop smartfonami i pluralistycznymi kana\u0142ami informacyjnymi, kt\u00f3re, owszem, czasem pomagaj\u0105 strzec prawdy informacji, ale przecie\u017c tak\u017ce pot\u0119guj\u0105 chaos i dezorientacj\u0119. Zjawiska fake news\u00f3w, postprawdy i deep-fake\u2019\u00f3w, teorie spiskowe i najr\u00f3\u017cniejsze manipulacje rozszerzaj\u0105 si\u0119 jak wirus w \u015bwiecie cyfrowym, najszybciej za\u015b ucz\u0105cymi si\u0119 pos\u0142ugiwania fa\u0142szyw\u0105 informacj\u0105 s\u0105 szarlatani i dyktatorzy. Poparzmy na front obecnej wojny: obie strony nie rozstaj\u0105 si\u0119 ze smartfonami. Naje\u017ad\u017acy i broni\u0105cy si\u0119 codziennie sprawdzaj\u0105 newsy w telefonie. I jedni i drudzy zamieszczaj\u0105 ka\u017cdego dnia setki \u201enaocznych\u201d \u015bwiadectw – ba, mog\u0105 do siebie zadzwoni\u0107 i porozmawia\u0107, co nadal nie przeszkadza wierzy\u0107 agresorom w propagand\u0119 dyktatora. Zdaje si\u0119, \u017ce jest co\u015b, co tkwi w cz\u0142owieku g\u0142\u0119biej, \u017ce pok\u0142ady z\u0142a (tak jak i pok\u0142ady dobra) s\u0105 g\u0142\u0119biej, uniwersalne i niezale\u017cne od wynalazk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Czy nie mia\u0142 racji Paul Valery twierdz\u0105c, \u017ce najwi\u0119kszym kapita\u0142em Europy s\u0105 sami Europejczycy, ich duch i \u201eich cia\u0142a\u201d?<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Przes\u0142anie przemowy Derridy jednak jest pozytywne: zawiera si\u0119 w propagowaniu otwarcia i mo\u017cliwo\u015bci zmiany. Przyw\u00f3dztwo Europy powinno by\u0107 wci\u0105\u017c odczuwalne w awangardzie my\u015bli i pami\u0119ci o swym kapitale duchowym. I o ile awangarda my\u015bli powinna by\u0107 rozumiana jako przekraczanie siebie, zdolno\u015b\u0107 do transgresji, o tyle zawsze mo\u017cna zada\u0107 pytanie: co to w\u0142a\u015bciwie takiego \u00f3w kapita\u0142 duchowy? Czy nie mia\u0142 racji Paul Valery twierdz\u0105c, \u017ce najwi\u0119kszym kapita\u0142em Europy s\u0105 sami Europejczycy, ich duch i \u201eich cia\u0142a\u201d? Czy te pytania maj\u0105 sens, nale\u017ca\u0142oby zapyta\u0107 protestuj\u0105cych w zim\u0119 2013\/2014 na kijowskim Majdanie Niezale\u017cno\u015bci, w trakcie wydarze\u0144 nazwanych Euromajdanem, Ukrai\u0144c\u00f3w: m\u0142odzie\u017c, przyjezdnych, miejscowych, kobiety, m\u0119\u017cczyzn. Pomimo pot\u0119\u017cnego mrozu, szturm\u00f3w milicji, nagonki propagandowej, porwa\u0144 i tortur, przetrwali obl\u0119\u017cenie trwaj\u0105ce dwa miesi\u0105ce. W jeden z tych dni ponad sto os\u00f3b zosta\u0142o zastrzelone prze s\u0142u\u017cby milicyjne. Protestowali przeciwko decyzji poprzedniego prorosyjskiego prezydenta, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 podpisania stowarzyszenia Ukrainy z Uni\u0105 Europejsk\u0105, przesuwaj\u0105c j\u0105 na powr\u00f3t w stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich. Nale\u017ca\u0142oby zapyta\u0107 tych os\u00f3b, w imi\u0119 czego gin\u0105 od kul snajper\u00f3w. Niemal wszyscy – od najprostszych robotnik\u00f3w i emeryt\u00f3w po poet\u00f3w, stoj\u0105cych na barykadach, odpowiedzieli wtedy to samo: chodzi o ludzk\u0105 godno\u015b\u0107. Europa kojarzy\u0142a im si\u0119 z poszanowaniem ludzkiej godno\u015bci, czym\u015b czego od dawna nie zaznali we w\u0142asnym kraju i czego nie spodziewali si\u0119 zazna\u0107 pozostaj\u0105c d\u0142u\u017cej w post-sowieckim, a potem rosyjskim \u015bwiecie. Euromajdan zwyci\u0119\u017cy\u0142 dzi\u0119ki swej determinacji. Prezydent uciek\u0142 jak szczur z pogr\u0105\u017conego w chaosie i zrujnowanego kraju, przeprowadzono nowe demokratyczne wybory i ustalono nowy rz\u0105d. W chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej rozw\u015bcieczona Rosja zaj\u0119\u0142a na Krym, a potem interweniowa\u0142a zbrojnie w Donbasie. Wojna trwa do dzi\u015b, setki tysi\u0119cy ludzi zgin\u0119\u0142y, miliony sta\u0142y si\u0119 uchod\u017acami. Pozosta\u0107 w tej sytuacji oboj\u0119tnym, zawie\u015b\u0107 taki kredyt zaufania, zrezygnowa\u0107 z solidarno\u015bci oznacza\u0142oby dla Wsp\u00f3lnoty Europejskiej zrujnowanie na zawsze swojej legendy i autorytetu w Europie Wschodniej, oznacza\u0142oby, ze warto\u015bci, na kt\u00f3rych polega s\u0105 k\u0142amstwem. <\/p>\n\n\n\n

Moi rodzice tak\u017ce byli uchod\u017acami, wychowali si\u0119 w rodzinach, kt\u00f3re musia\u0142y opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j dom we Lwowie na skutek Drugiej Wony \u015awiatowej. W 1945 roku zostali deportowani poci\u0105giem, przez Przemy\u015bl, na odebrany Niemcom \u015al\u0105sk, do Opola.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

W 2022 roku, kiedy Rosja zacz\u0119\u0142a pe\u0142noskatow\u0105 inwazj\u0119 na Ukrain\u0119, tak\u017ce je\u017adzi\u0142em poci\u0105giem pe\u0142nym uchod\u017ac\u00f3w na trasie Przemy\u015bl-Berlin. Pracowa\u0142em jako visiting professor na Uniwersytecie Humboldt\u00f3w w stolicy Niemiec. Kiedy wsiada\u0142em do wagonu w Opolu, poci\u0105g by\u0142 pe\u0142en kobiet i dzieci ewakuowanych z p\u0142on\u0105cych miast Ukrainy. Jechali z tego samego kierunku, niemal z tych samych miejsc, z kt\u00f3rych niegdy\u015b wieziono moj\u0105 rodzin\u0119: starsze kobiety, przel\u0119knione, opowiada\u0142y o tym, co si\u0119 wydarzy\u0142o g\u0142osem, kt\u00f3ry dobrze pami\u0119tam, g\u0142osem mojej babci Zosi, kt\u00f3ra kilkadziesi\u0105t lat temu odby\u0142a podobn\u0105 podr\u00f3\u017c. Moja babcia mia\u0142a bardzo podobny do nich akcent, u\u017cywa\u0142a takich samych zwrot\u00f3w. Starsze panie w poci\u0105gu opowiada\u0142y g\u0142osem Zosi o potworno\u015bciach wojny, tak, jak wcze\u015bniej opowiada\u0142a mi ona o drugiej wojnie \u015bwiatowej: o ludziach pomordowanych bez \u017cadnej przyczyny, o gwa\u0142tach, torturach i \u015bmierci dzieci. O przera\u017ceniu, g\u0142odzie i bezdusznych oprawcach. Uchod\u017acy mieli ze sob\u0105 jakie\u015b tobo\u0142ki, przypadkowo zabrane rzeczy, wyniesione z gruz\u00f3w ocalone przedmioty, \u015bmierdz\u0105ce spalenizn\u0105 ubrania. Widzia\u0142em w ich oczach strach i smutek, widzia\u0142em determinacj\u0119 i z\u0142o\u015b\u0107. Jecha\u0142y staruszki o pomarszczonych jak zwi\u0119dni\u0119te jab\u0142ko twarzach, matki przytulaj\u0105ce dzieci, p\u0142acz\u0105ce, a czasem rozbrykane dziewczynki i ch\u0142opcy, zdezorientowane podlotki, usi\u0142uj\u0105ce z\u0142apa\u0107 co\u015b w internecie, s\u0105siadki i sprz\u0105taczki, \u015bpiewaczki, fryzjerki, kucharki i sekretarki, studentki i menad\u017cerki, bizneswomen i ksi\u0119gowe, nauczycielki i pianistki. Obok nich oszo\u0142omione, przestraszone grupy czarnosk\u00f3rych student\u00f3w z bombardowanych akademik\u00f3w uczelni w Charkowie, wielkie grupy Rom\u00f3w, dla kt\u00f3rych zaczyna\u0142 si\u0119 kolejny eksodus w poszukiwaniu nowego miejsca postoju, kilku starszych pan\u00f3w z widocznymi niesprawno\u015bciami. Psy, koty, kr\u00f3liki, \u015bwinki morskie. Bardzo du\u017co ps\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Mieszkali u nas cztery miesi\u0105ce, a ja w tym czasie stara\u0142em si\u0119 regularnie przyje\u017cd\u017ca\u0107 z Berlina do domu, ale kiedy wsiada\u0142em do powrotnego poci\u0105gu w Berlinie, jad\u0105cego w stron\u0119 Ukrainy, by\u0142o najgorzej.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Stara\u0142em si\u0119 pomaga\u0107, rozmawia\u0107, przenosi\u0107 baga\u017ce, kierowa\u0107 do punkt\u00f3w informacji, czasem przewozi\u0107 w bezpieczne miejsce, ratowa\u0107 przed z\u0142odziejami, a czasem po prosty t\u0142umaczy\u0107 najzwyklejsze dla mnie – mieszka\u0144ca Unii – sprawy, dla nich nowe. Moja \u017cona zaprosi\u0142a do naszego mieszkania matk\u0119 uciekaj\u0105c\u0105 z synem z bombardowanego Kijowa, gdzie sp\u0119dzili w piwnicy pod bombami pierwszy tydzie\u0144, potem jechali do Polski le\u017c\u0105c na pod\u0142odze ostrzeliwanego przez rosyjskie samoloty zaciemnionego poci\u0105gu. <\/p>\n\n\n\n

Mieszkali u nas cztery miesi\u0105ce, a ja w tym czasie stara\u0142em si\u0119 regularnie przyje\u017cd\u017ca\u0107 z Berlina do domu, ale kiedy wsiada\u0142em do powrotnego poci\u0105gu w Berlinie, jad\u0105cego w stron\u0119 Ukrainy, by\u0142o najgorzej. <\/p>\n\n\n\n

Zapewne wiecie, \u017ce w pierwszych miesi\u0105cach wojny w 2022 roku ruch na tej trasie odbywa\u0142 si\u0119 w obie strony: z Ukrainy wyje\u017cd\u017ca\u0142y kobiety i dzieci lub m\u0142odzie\u017c w bezpieczniejsze miejsca, do Polski lub dalej na Zach\u00f3d, m\u0119\u017cczy\u017cni mieli zakaz opuszczania kraju. Natomiast w drug\u0105 stron\u0119, z ca\u0142ej Zachodniej Europy wracali na Ukrain\u0119 m\u0119\u017cczy\u017ani po to, aby zaci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 do armii i walczy\u0107. Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej wyjechali na Zach\u00f3d za prac\u0105 i dziesi\u0105tkami tysi\u0119cy migrowali w poszukiwaniu \u017ar\u00f3de\u0142 utrzymania, teraz wracali tysi\u0105cami. Jecha\u0142em z nimi w kilku takich poci\u0105gach na Wsch\u00f3d. Nie by\u0142o tam niemal nikogo innego: wagony pe\u0142ne milcz\u0105cych ludzi o ponurym spojrzeniu. Po tym, jak ulokowali swoje rodziny w bezpieczniejszych miejscach w Polsce, teraz jechali, \u017ceby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w  obronie kraju. Zapewne widzieli\u015bcie wszyscy kr\u0105\u017c\u0105ce w mediach filmiki z Rosjanami mobilizowanymi gdzie\u015b w g\u0142\u0119bi Rosji, kt\u00f3rzy jechali na front, w wi\u0119kszo\u015bci kompletnie pijani, wysypuj\u0105c si\u0119 z autobus\u00f3w czy wagon\u00f3w w miejscach postoju, \u017ceby przetacza\u0107 si\u0119 w b\u0142ocie albo urz\u0105dza\u0107 pijackie b\u00f3jki. W poci\u0105gu z Ukrai\u0144cami by\u0142o zupe\u0142nie inaczej: jechali w skupieniu, nie widzia\u0142em pijanych. Jechali nieweso\u0142o, cho\u0107 zagadni\u0119ci, nieraz odpowiadali z u\u015bmiechem i starali si\u0119 \u017cartowa\u0107. Patrzy\u0142em na nich z podziwem. Przewa\u017cnie mieli bardzo spracowane d\u0142onie. Wykonywali takie prace zarobkowe, na jakie im pozwalano, wi\u0119kszo\u015b\u0107 mia\u0142a inne wykszta\u0142cenie, niekt\u00f3rzy z nich byli robotnikami czy rolnikami, inni po humanistycznych szko\u0142ach. Ci, kt\u00f3rzy mieli rodziny, ulokowali je w bezpiecznych miejscach, a sami wracali do Ukrainy. Wiedzieli, \u017ce mog\u0105 ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0107. Jecha\u0142em z nimi pi\u0119\u0107, niekiedy siedem godzin, poci\u0105g si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0142. Nasze rozmowy by\u0142y kr\u00f3tkie, Nigdy nie zapomn\u0119 tych paru podr\u00f3\u017cy poci\u0105giem i kilku u\u015bcisk\u00f3w d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Mit o porwaniu Europy ma swoj\u0105 drug\u0105, niezwykle wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107: histori\u0119 jej braci, kt\u00f3rzy wyruszaj\u0105, aby odnale\u017a\u0107 siostr\u0119 – Fojniks (od niego nazwa  Fenicjan), Kiliks (od niego Cylicja), Tazos (wyspa Tassos), Fineus (dotar\u0142 w okolice Bosforu) i Kadmos, ten, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Teby w Grecji. Oni zak\u0142adaj\u0105 kolonie w Europie i Afryce, oni przywo\u017c\u0105 tam pismo. Mit o porwaniu Europy jest mitem o poszukiwaniu Europy i stwarzaniu jej. To w miastach za\u0142o\u017conych przez braci Europy rodzi si\u0119 Europa, jak\u0105 znamy. Transfer religii, kultury, a w szczeg\u00f3lno\u015bci zw\u0142aszcza transfer pisma staje si\u0119 momentem narodzin Europy. <\/p>\n\n\n\n

Mit o porwaniu Europy jest mitem o poszukiwaniu Europy i stwarzaniu jej. To w miastach za\u0142o\u017conych przez braci Europy rodzi si\u0119 Europa, jak\u0105 znamy.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Teraz, kiedy to pisz\u0119, Ukraina wci\u0105\u017c jeszcze nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 Unii Europejskiej, cho\u0107 od 2013 roku Ukrai\u0144cy codziennie oddaj\u0105 \u017cycie, \u017ceby tak si\u0119 mog\u0142o sta\u0107. Dlaczego? Zbyt wielka odleg\u0142o\u015b\u0107 kulturowa? Nieprzygotowanie legislacyjne? Korupcja? Jednym z g\u0142\u00f3wnych przeszk\u00f3d jest trwaj\u0105ca wojna, cz\u0119\u015b\u0107 terytorium jest okupowana, status terytorialny jest niejasny. 1 maja 2004 roku, wraz z Polsk\u0105 przyj\u0119to w szeregi Unii Europejskiej tak\u017ce Cypr, wysp\u0119 le\u017c\u0105c\u0105 u wybrze\u017ca Azji, cz\u0119\u015bciowo okupowana przez si\u0142y tureckich separatyst\u00f3w, o niepewnym status terytorialnym. Cz\u0119\u015b\u0107 Cypru do dzi\u015b jest wy\u0142\u0105czona spod legislacji unijnej. W momencie przyj\u0119cia do Unii, gospodarka opiera\u0142a si\u0119 w du\u017cym stopniu na zagranicznym kapitale, zak\u0142adaj\u0105cym fikcyjne przedsi\u0119biorstwa na wyspie, aby uciec od podatk\u00f3w u siebie. Procederem tym zajmowali si\u0119 zw\u0142aszcza rosyjscy oligarchowie, do dzi\u015b zwi\u0105zani z Cyprem – co sprawia\u0142o, \u017ce spo\u015br\u00f3d przyj\u0119tych do Unii kraj\u00f3w w\u0142a\u015bnie Cypr, obok S\u0142owenii, by\u0142 najbogatszy. Wiadomo, Cypr na zawsze wpisuje si\u0119 w \u015br\u00f3dziemnomorskie dziedzictwo kulturalne – to tam pono\u0107 z morza wysz\u0142a Afrodyta. Zamieszkiwany jest przez ludzi wyznaj\u0105cych europejskie warto\u015bci. Nie, nie mam nic przeciwko Cyprowi w Europie, ale skoro tak, to dlaczego nie Lw\u00f3w, czy Odessa? O sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d od polskiej granicy (taka sama odleg\u0142o\u015b\u0107 dzieli polsk\u0105 granic\u0119 na zachodzie od Berlina), samym w centrum Europy znajduje si\u0119 Lw\u00f3w, kt\u00f3ry od za\u0142o\u017cenia by\u0142 wa\u017cnym \u015bredniowiecznym miastem kupieckim wchodz\u0105cym do europejskiej sieci handlowej, zamieszkiwanym przez wieki przez Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy za\u0142o\u017cyli miasto jako stolic\u0119 swojego kr\u00f3lestwa, przez Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Ormian, Karaim\u00f3w, W\u0142och\u00f3w i Grek\u00f3w, przez wielk\u0105 koloni\u0119 mieszczan niemieckich, kt\u00f3rzy stali si\u0119 lwowiakami w kolejnych pokoleniach. Po czasach rozkwitu w renesansie w granicach Rzeczpospolitej i po jej rozbiorach przez o\u015bcienne mocarstwa, Lw\u00f3w sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 Galicji, prowincji cesarstwa Autro-W\u0119gier. Zawsze by\u0142i jednym z centr\u00f3w kultury europejskiej i jest nim do dzi\u015b, pomimo tego, \u017ce kilku dyktator\u00f3w bardzo tego nie chcia\u0142o. Mieszka\u0142 tam Sacher-Masoch, Zbigniew Herbert, Stanis\u0142aw Ulam, Rudolf Weigl, a tak\u017ce – je\u015bli skupi\u0107 si\u0119 na \u017cydowskim geniuszu – Debora Vogel, Stanis\u0142aw Lem, Szolem Alejchem i Hugo Steinhaus, tam mieszkaj\u0105 i pracuj\u0105 Jurij Winniczuk, Marianna Kijanowska, Ha\u0142yna Kruk. Oto Europa, gdzie ludzie pragn\u0105 wolno\u015bci, demokracji i pokoju, w walce o godno\u015b\u0107 i prawa jednostki potrafi\u0105 odda\u0107 swoje \u017cycie, staj\u0105c solidarnie wraz z innymi w szeregu przeciw despotyzmowi i pogardzie wobec cz\u0142owieka. Przyk\u0142ad Lwowa mo\u017cna rozszerzy\u0107 z \u0142atwo\u015bci\u0105 na Odess\u0119, Kij\u00f3w czy Chark\u00f3w, miasta o wyj\u0105tkowym dla Europy charakterze. Ukraina by\u0142a od wiek\u00f3w krajem mi\u0142uj\u0105cym swobod\u0119. Wystarczy, \u017ce przypomnimy sobie opisane po raz pierwszy po francusku w XVII stuleciu ustr\u00f3j Siczy Zaporoskiej i autonomi\u0119 Kozak\u00f3w ukrai\u0144skich przez pracuj\u0105cych dla Rzeczpospolitej in\u017cynier\u00f3w i kartograf\u00f3w kr\u00f3lewskich: Guillaume Le Vasseur de Beauplan i Ericha Lassota von Steblau (Description de l\u2019Ukraine), a natychmiast zrozumiemy, \u017ce kijowski Euromajdan by\u0142 niemal \u017cywcem przeniesion\u0105 w czasie kozack\u0105 rad\u0105, gdzie wsp\u00f3lnie podejmowano decyzje. Nie dziwi fakt, \u017ce Rosja i Ukraina to w zasadzie przeciwie\u0144stwa ustrojowe i duchowe: samodzier\u017cawie kontra samorz\u0105dno\u015b\u0107, odwieczny konflikt pomi\u0119dzy wol\u0105 i despotyzmem cara a zbuntowanymi, wolnymi lud\u017ami, wybieraj\u0105cymi raczej samorz\u0105dn\u0105 anarchi\u0119 lub \u015bmier\u0107 ni\u017c \u017cycie w pa\u0144stwie policyjnym.   <\/p>\n\n\n\n

Ukraina by\u0142a od wiek\u00f3w krajem mi\u0142uj\u0105cym swobod\u0119.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Wojna jest potworna, ale ma zadziwiaj\u0105c\u0105 przypad\u0142o\u015b\u0107 ujawniania tego, co pozosta\u0142oby bez niej zapewne w ukryciu. Naocznie pokazuje, jak bezdennie cz\u0142owiek potrafi by\u0107 pod\u0142y i okrutny wobec innych i r\u00f3wnocze\u015bnie ods\u0142ania olbrzymie pok\u0142ady dobroci, bezinteresowno\u015bci, bohaterstwa, po\u015bwi\u0119cenia, wsp\u00f3\u0142czucia  Przywitanie i przyj\u0119cie dw\u00f3ch milion\u00f3w uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy w Polsce to jedno z najwspanialszych do\u015bwiadcze\u0144 w moim \u017cyciu. Polacy go\u015bcili ich w swoich domach, dzielili si\u0119 z nimi swoimi ubraniami i robili to w odruchu serca, zanim i niezale\u017cnie od tego, czy zareagowa\u0142o polskie pa\u0144stwo. Pomoc dla walcz\u0105cej Ukrainy wci\u0105\u017c z Polski p\u0142ynie, moi przyjaciele je\u017cd\u017c\u0105 do Ukrainy, wo\u017c\u0105c wszelk\u0105 pomoc, zbieramy fundusze. Kupujemy drony, banda\u017ce, generatory pr\u0105du, termowizory. M\u00f3j przyjaciel, poeta Jacek Podsiad\u0142o regularnie prywatnym samochodem przewozi jedzenie, ubrania, zabawki dla dzieci, sprz\u0119t dla wojska i karm\u0119 dla ps\u00f3w i kot\u00f3w. Bo zwierz\u0119ta te\u017c cierpi\u0105 w czasie wojny.<\/p>\n\n\n\n

[image 11]  <\/p>\n\n\n\n

Ale nie wszyscy pomagaj\u0105, wiem, \u017ce ro\u015bnie partia ludzi nastawionych niech\u0119tnie i wrogo, zm\u0119czonych i podatnych na rosyjsk\u0105 propagand\u0119  Dobro, budowane przez dziesi\u0119ciolecia, mo\u017ce by\u0107 zniszczone w kilka dni przez ludzi ma\u0142ego serca, ma\u0142ego ducha, czasem po prostu pod\u0142ych, pe\u0142nych nienawi\u015bci, lub tylko wystraszonych i obawiaj\u0105cych si\u0119 obcych lub zmian. Dzi\u015b zn\u00f3w Europa jest porywana, gwa\u0142cona, ale broni si\u0119. S\u0105 tacy bracia i siostry, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105, s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy protestuj\u0105 i wspieraj\u0105. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy tylkom obserwuj\u0105, albo nawet odwracaj\u0105 si\u0119. Najwi\u0119kszym wyzwaniem przed Europa jest teraz stawienie czo\u0142a Rosji i przyj\u0119cie Ukrainy do Unii Europejskiej. B\u0119dzie to wydarzenie bez precedensu, krok, kt\u00f3ry przemieni charakter zjednoczonej Europy. Ukraina to jeden z najwi\u0119kszych kraj\u00f3w na kontynencie, z ogromnym potencja\u0142em gospodarczym – jest \u015bwiatowa pot\u0119g\u0105 rolnicz\u0105, \u201espichlerzem \u015bwiata\u201d – Europa musi si\u0119 na to przygotowa\u0107, jej rolnictwo ca\u0142kowicie si\u0119 przeorganizuje na skutek takiego ruchu. Ale jest to jedyny mo\u017cliwy krok – ju\u017c wiemy, \u017ce bez przyj\u0119cia Ukrainy Europa nie przetrwa, nie b\u0119dzie w stanie przeciwstawi\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cniej\u0105cej i coraz bardziej agresywnej Rosji, zw\u0142aszcza, je\u015bli ta wch\u0142onie Ukrain\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c wiemy, \u017ce bez przyj\u0119cia Ukrainy Europa nie przetrwa, nie b\u0119dzie w stanie przeciwstawi\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cniej\u0105cej i coraz bardziej agresywnej Rosji, zw\u0142aszcza, je\u015bli ta wch\u0142onie Ukrain\u0119. <\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Jest co\u015b, co przes\u0105dza o przysz\u0142o\u015bci Europy – pomy\u015blcie o tysi\u0105cach ludzi prze\u015bladowanych, torturowanych, gwa\u0142conych i wi\u0119zionych na terytoriach czasowo przez Rosj\u0119 okupowanych. Pomy\u015blmy o makabrycznych salach tortur, o zbiorowych mogi\u0142ach odnajdywanych w wyzwolonych przez Ukrai\u0144c\u00f3w miejscowo\u015bciach. Pomy\u015blmy o dzieciach zabijanych przez rosyjskie rakiety uderzaj\u0105ce w szpitale, o losie g\u0142odzonych i torturowanych je\u0144c\u00f3w. O ludziach zabijanych na ulicach tylko dlatego, \u017ce s\u0105 Ukrai\u0144cami, s\u0142owem, pomy\u015blmy o skandalu moralnym, na kt\u00f3ry przyzwala Europa, nie reaguj\u0105c w spos\u00f3b adekwatny. Takie moralne zaniechanie ma druzgoc\u0105ce konsekwencje dla wi\u0119zi wsp\u00f3lnotowych, poczucia bezpiecze\u0144stwa i wiarygodno\u015bci, a warto\u015bci, kt\u00f3re wyznajemy, ulegaj\u0105 erozji, staj\u0105 si\u0119 k\u0142amstwem. Przywo\u0142ywany wcze\u015bniej George Steiner w felietonie \u201eDe Profundis\u201d z 4 wrze\u015bnia 1978 pisze o tym w ten spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n

\u201eZa ka\u017cdym razem, kiedy cz\u0142owiek jest ch\u0142ostany, g\u0142odzony czy pozbawiony godno\u015bci, w tkaninie \u017cycia tworzy si\u0119 swoiste rozdarcie. Depersonizacja ludzkiego poni\u017cenia, ukrycie indywidualnej m\u0119ki pod anonimowymi kategoriami analizy statystycznej, teori\u0105 historyczn\u0105 czy modelami socjologicznymi, stanowi dodatkowa nikczemno\u015b\u0107.\u201d.<\/em> <\/span>4<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n\n\n

W czasie niemieckiej okupacji w Warszawie powsta\u0142y wiersze, kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce Czes\u0142aw Mi\u0142osz na stale zaj\u0105\u0142 miejsce w polskiej literaturze: \u201eCampo dei Fiori\u201d oraz \u201eBiedny chrze\u015bcijanin patrzy na Getto\u201d. W kt\u00f3rych \u201ebiedni chrze\u015bcijanie\u201d s\u0105 niemymi \u015bwiadkami zag\u0142ady dokonywanej przez Niemc\u00f3w na swoich \u017cydowskich s\u0105siadach. Niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 pomaga\u0107, inni s\u0105 bezsilni, inni oboj\u0119tni – jeszcze inni odczuwaj\u0105 satysfakcj\u0119. Te wiersze, przejmuj\u0105ce groz\u0105, pozosta\u0142y moralnym wyrzutem sumienia, g\u0142osem, kt\u00f3ry na zawsze pozostanie z nami, przestrog\u0105, aby \u201enie policzono nas w\u015br\u00f3d pomocnik\u00f3w \u015bmierci\u201d. Po latach, w czasie wojny w by\u0142ej Jugos\u0142awii Mi\u0142osz do tych przestr\u00f3g mia\u0142 doda\u0107 przejmuj\u0105cy wiersz \u201eSarajewo\u201d, tym razem zwracaj\u0105c si\u0119 bezpo\u015brednio do Europy, jako do \u015bwiadka wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Europa potrafi si\u0119 obroni\u0107, ale dop\u00f3ki Zach\u00f3d nie uzna Rosji za wroga, dop\u00f3ty b\u0119dzie ona kawa\u0142ek po kawa\u0142ku po\u017cerana przez nied\u017awiedzia.<\/p>Tomasz R\u00f3\u017cycki<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Plan na najbli\u017cszy czas to zwyci\u0119skie zako\u0144czenie wojny i rozszerzenie Wsp\u00f3lnoty Europejskiej na wsch\u00f3d. W tej chwili zbyt dobrze wida\u0107 kompromitacj\u0119 dotychczasowej zachodnioeuropejskiej (zw\u0142aszcza niemieckiej) polityki wobec Rosji. Do tej pory pacyfizm i \u201epragmatyzm polityczny\u201d doprowadzi\u0142y do zamro\u017cenia konfliktu od 2014 roku, aby agresywnego nied\u017awiedzia udobrucha\u0107 kawa\u0142kami cudzego terytorium, kontraktami gospodarczymi i politycznym kumoterstwem. Ale warunek, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 europejska wsp\u00f3lnota – strefa wolnego handlu, praworz\u0105dno\u015bci, wolnej wypowiedzi i przemieszczania si\u0119, negocjacje pokojowych rozwi\u0105za\u0144 dla wsp\u00f3lnej mo\u017cliwie najwi\u0119kszej korzy\u015bci – nie jest dla Rosji interesuj\u0105cy, rosyjskie pa\u0144stwo oparte jest na innych filarach. Nikt ju\u017c chyba ju\u017c nie wierzy w rosyjskie gwarancje, Rosja nie podziela bowiem europejskich warto\u015bci. Wymuszenie na Ukrainie zrzeczenia si\u0119 w\u0142asnego terytorium stanowi\u0142oby przyznanie si\u0119 przez Zach\u00f3d do kl\u0119ski i s\u0142abo\u015bci. To typowa rosyjska pu\u0142apka – w praktyce oznacza\u0142aby kilkuletni rozejm, w trakcie kt\u00f3rego Rosja prowadzi\u0142aby nadal operacje hybrydowe, przygotowuj\u0105c si\u0119 do decyduj\u0105cego ataku. Zw\u0142aszcza teraz, kiedy zagro\u017cenie ameryka\u0144skim izolacjonizmem jest tak silne, nie nale\u017cy w t\u0119 pu\u0142apk\u0119 wchodzi\u0107. Europa potrafi si\u0119 obroni\u0107, ale dop\u00f3ki Zach\u00f3d nie uzna Rosji za wroga, dop\u00f3ty b\u0119dzie ona kawa\u0142ek po kawa\u0142ku po\u017cerana przez nied\u017awiedzia. Wojn\u0119 wci\u0105\u017c jeszcze mo\u017cna wygra\u0107 i zako\u0144czy\u0107 w kilka miesi\u0119cy – wystarczy odpowiednio uzbroi\u0107 Ukrain\u0119, a recepta na pok\u00f3j to pokonanie Rosji na polu walki. <\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n
\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1<\/figcaption>\n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

We Lwowie i w Odessie ludzie staraj\u0105 si\u0119 chroni\u0107 zabytki przed rosyjskimi rakietami, Ukraina nie ma wystarczaj\u0105cej obrony przeciwlotniczej, na pr\u00f3\u017cno prosi o jej wzmocnienie swoich europejskich i ameryka\u0144skich partner\u00f3w, ka\u017cdy rosyjski atak to kolejne ofiary w\u015br\u00f3d bezbronnych cywili i zniszczenia bezcennych zabytk\u00f3w. Mieszka\u0144cy zawijaj\u0105 pomniki i statuy w mi\u0119kk\u0105 otulin\u0119, w podw\u00f3jne warstwy we\u0142ny mineralnej, pokrywaj\u0105 je p\u0142aszczem z ognioodpornego materia\u0142u. Ok\u0142adaj\u0105 je workami piasku, buduj\u0105 os\u0142ony z drewna i stali, a najcenniejsze skarby zdejmuj\u0105 ze \u015bcian galerii, z wie\u017c, krzy\u017cy i coko\u0142\u00f3w, wynosz\u0105 z kaplic i muze\u00f3w,  pakuj\u0105, zabezpieczaj\u0105 i ukrywaj\u0105 w schronach. I kiedy nadd\u017awi\u0119kowe rakiety uderz\u0105, zanim zawyje syrena, niekiedy udaje si\u0119 ocali\u0107 przedmioty i kamienie. Zamiast strzaskanych pomnik\u00f3w do szpitala trafiaj\u0105 okaleczeni ludzie, zamiast oderwanych kamiennych r\u0105k bogini na ulicy le\u017cy oderwana r\u0119ka cz\u0142owieka, zamiast od\u0142amk\u00f3w marmuru od\u0142amki ko\u015bci, zamiast alabastrowej \u015bwietlisto\u015bci – ciemna krew.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jeden z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w, laureat Nagrody Nobla z literatury, nazywany cz\u0119sto \u015bwiadkiem dwudziestego wieku i jego sumieniem: Czes\u0142aw Mi\u0142osz. By\u0142 pisarzem \u0142\u0105cz\u0105cym w sobie pami\u0119\u0107 o porz\u0105dku Europy Wschodniej przed wielkimi katastrofami i zmianami, o dzieci\u0144stwie sp\u0119dzonym w\u015br\u00f3d skoligaconych ze sob\u0105 ziemia\u0144skich rod\u00f3w, kt\u00f3re tak wspaniale opisa\u0142 w \u201eRodzinnej Europie\u201d. ze \u015bwiadectwem burzliwych konsekwencji Pierwszej i Drugiej Wojny \u015awiatowej, sowieckiej rewolucji, terroru stalinizmu i hitleryzmu. I cho\u0107 pocz\u0105tkowo uzna\u0142 przychodz\u0105cy wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105 do Polski komunizm za konieczno\u015b\u0107 dziejow\u0105, ju\u017c wkr\u00f3tce zdecydowa\u0142 si\u0119 na […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":72,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"templates\/post-editorials.php","format":"standard","meta":{"_acf_changed":true,"_trash_the_other_posts":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"staff":[5],"editorial_format":[],"serie":[],"audience":[],"geo":[],"class_list":["post-71","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polityka","staff-tomasz-rozycki"],"acf":[],"yoast_head":"\nBiedna Europa patrzy - Pl Grand Continent<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Biedna Europa patrzy - Pl Grand Continent\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jeden z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w, laureat Nagrody Nobla z literatury, nazywany cz\u0119sto \u015bwiadkiem dwudziestego wieku i jego sumieniem: Czes\u0142aw Mi\u0142osz. By\u0142 pisarzem \u0142\u0105cz\u0105cym w sobie pami\u0119\u0107 o porz\u0105dku Europy Wschodniej przed wielkimi katastrofami i zmianami, o dzieci\u0144stwie sp\u0119dzonym w\u015br\u00f3d skoligaconych ze sob\u0105 ziemia\u0144skich rod\u00f3w, kt\u00f3re tak wspaniale opisa\u0142 w \u201eRodzinnej Europie\u201d. ze \u015bwiadectwem burzliwych konsekwencji Pierwszej i Drugiej Wojny \u015awiatowej, sowieckiej rewolucji, terroru stalinizmu i hitleryzmu. I cho\u0107 pocz\u0105tkowo uzna\u0142 przychodz\u0105cy wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105 do Polski komunizm za konieczno\u015b\u0107 dziejow\u0105, ju\u017c wkr\u00f3tce zdecydowa\u0142 si\u0119 na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pl Grand Continent\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-05-02T09:56:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-13T15:29:13+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Matheo Malik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Matheo Malik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"29 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/\",\"name\":\"Biedna Europa patrzy - Pl Grand Continent\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg\",\"datePublished\":\"2024-05-02T09:56:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-13T15:29:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg\",\"width\":1890,\"height\":1331,\"caption\":\"\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Biedna Europa patrzy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/\",\"name\":\"Pl Grand Continent\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45\",\"name\":\"Matheo Malik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Matheo Malik\"},\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/author\/matheo-malik\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Biedna Europa patrzy - Pl Grand Continent","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Biedna Europa patrzy - Pl Grand Continent","og_description":"Polska sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 jeden z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w, laureat Nagrody Nobla z literatury, nazywany cz\u0119sto \u015bwiadkiem dwudziestego wieku i jego sumieniem: Czes\u0142aw Mi\u0142osz. By\u0142 pisarzem \u0142\u0105cz\u0105cym w sobie pami\u0119\u0107 o porz\u0105dku Europy Wschodniej przed wielkimi katastrofami i zmianami, o dzieci\u0144stwie sp\u0119dzonym w\u015br\u00f3d skoligaconych ze sob\u0105 ziemia\u0144skich rod\u00f3w, kt\u00f3re tak wspaniale opisa\u0142 w \u201eRodzinnej Europie\u201d. ze \u015bwiadectwem burzliwych konsekwencji Pierwszej i Drugiej Wojny \u015awiatowej, sowieckiej rewolucji, terroru stalinizmu i hitleryzmu. I cho\u0107 pocz\u0105tkowo uzna\u0142 przychodz\u0105cy wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105 do Polski komunizm za konieczno\u015b\u0107 dziejow\u0105, ju\u017c wkr\u00f3tce zdecydowa\u0142 si\u0119 na […]","og_url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/","og_site_name":"Pl Grand Continent","article_published_time":"2024-05-02T09:56:00+00:00","article_modified_time":"2025-01-13T15:29:13+00:00","author":"Matheo Malik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Matheo Malik","Szacowany czas czytania":"29 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/","name":"Biedna Europa patrzy - Pl Grand Continent","isPartOf":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg","datePublished":"2024-05-02T09:56:00+00:00","dateModified":"2025-01-13T15:29:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#primaryimage","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg","contentUrl":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/manifold-yua-01-venedik-mimarlik-bienali-2021-polonya-pavyonu-foto-yunus-ak-eng.jpg","width":1890,"height":1331,"caption":"\u00abTrouble in Paradise\u00bb \u00a9 PROLOG +1"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2024\/05\/02\/biedna-europa-patrzy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Biedna Europa patrzy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/","name":"Pl Grand Continent","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45","name":"Matheo Malik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Matheo Malik"},"url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/author\/matheo-malik\/"}]}},"term_position_data":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71\/revisions\/116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71"},{"taxonomy":"staff","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/staff?post=71"},{"taxonomy":"editorial_format","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/editorial_format?post=71"},{"taxonomy":"serie","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/serie?post=71"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=71"},{"taxonomy":"geo","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/geo?post=71"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}