{"id":39,"date":"2021-09-08T03:30:00","date_gmt":"2021-09-08T03:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/"},"modified":"2025-01-13T16:14:24","modified_gmt":"2025-01-13T16:14:24","slug":"charles-michel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/","title":{"rendered":"Elementy doktryny, rozmowa z Charles’em Michelem"},"content":{"rendered":"\n

Sytuacja w Afganistanie wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 debat\u0119 na ca\u0142ym kontynencie. Czy jej wynik uzasadnia stanowisko prezydenta Macrona wyra\u017cone w wypowiedzi na temat \u201e\u015bmierci klinicznej\u201d sojuszu atlantyckiego?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Po pierwsze, musimy zachowa\u0107 jasno\u015b\u0107 my\u015blenia. Przez dwadzie\u015bcia lat byli\u015bmy w mobilizacji na szczeblu wojskowym i politycznym, ale tak\u017ce cywilnym, humanitarnym i rozwojowym. Mia\u0142em okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 tego w trakcie pe\u0142nienia r\u00f3\u017cnych wcze\u015bniejszych funkcji, najpierw jako minister ds. wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz rozwoju, a nast\u0119pnie jako premier Belgii. Wydarzenia z ostatnich kilku dni pokazuj\u0105 tragiczny obraz. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pomimo wszystkich naszych wysi\u0142k\u00f3w, jest to pora\u017cka wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej. <\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich, kt\u00f3re by\u0142y aktywne w Afganistanie, czy to w ramach NATO, czy te\u017c w ramach misji rozwojowych, postanowi\u0142a solidaryzowa\u0107 si\u0119 ze Stanami Zjednoczonymi na mocy art. 5 Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, kt\u00f3ry wyj\u0105tkowo zosta\u0142 u\u017cyty przy tej okazji. <\/p>\n\n\n\n

Dla mnie jako dla Europejczyka uderzaj\u0105ce jest to, \u017ce, kiedy Stany Zjednoczone zdecydowa\u0142y si\u0119 na negocjacje z talibami pod rz\u0105dami administracji Trumpa, a nast\u0119pnie potwierdzi\u0142y wycofanie si\u0119, zainicjowa\u0142y bardzo niewiele \u2013 je\u015bli w og\u00f3le \u2013 konsultacji z partnerami europejskimi. <\/p>\n\n\n\n

Czy Unia Europejska wyci\u0105gnie z tego wnioski?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, jako Europejczycy powinni\u015bmy wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tej sytuacji wnioski. Kryzys afga\u0144ski jedynie wzmacnia przekonanie, kt\u00f3re nosz\u0119 w sobie od pewnego czasu i kt\u00f3re podzielam z wieloma innymi osobami, a mianowicie koncepcj\u0119 strategicznej autonomii Unii Europejskiej, maj\u0105cej na celu umocnienie naszej zdolno\u015bci do wywierania wp\u0142ywu zgodnie z naszymi interesami i warto\u015bciami, w kt\u00f3rej wa\u017cna jest zdolno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Wobec przy\u015bpieszaj\u0105cego wra\u017cenia chaosu w momencie wycofywania si\u0119 wojsk ameryka\u0144skich, mo\u017cna by\u0142o tylko zadawa\u0107 sobie pytanie. Fakt, \u017ce jedna z najsilniejszych pot\u0119g gospodarczych \u015bwiata, taka jak Unia Europejska, demokratyczna pot\u0119ga o niezwykle silnych warto\u015bciach, pot\u0119ga militarna z\u0142o\u017cona z dwudziestu siedmiu pa\u0144stw, nie by\u0142a w stanie zapewni\u0107 niezb\u0119dnej pomocy przy ewakuacji swoich obywateli i wspieraj\u0105cych j\u0105 Afga\u0144czyk\u00f3w bez wsparcia Stan\u00f3w Zjednoczonych, musi budzi\u0107 niepok\u00f3j. Moim zdaniem to spostrze\u017cenie jedynie pokazuje, \u017ce nale\u017cy przyspieszy\u0107 i tak piln\u0105 potrzeb\u0119 pog\u0142\u0119bionej dyskusji dotycz\u0105cej wzmocnienia europejskiej autonomii strategicznej. Musimy teraz przeku\u0107 to w czyn. <\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 to podkre\u015bli\u0107: wzmocniona europejska autonomia strategiczna jest dobrym pomys\u0142em dla Europy, ale tak\u017ce dla reszty \u015bwiata, poniewa\u017c warto\u015bci, kt\u00f3re wyznajemy, s\u0105 uniwersalnymi warto\u015bciami godno\u015bci i szacunku dla jednostki. Proponujemy porz\u0105dek oparty na zasadach. Jest to r\u00f3wnie\u017c korzystne dla naszych sojusznik\u00f3w: zawsze lepiej by\u0107 w sojuszu, w kt\u00f3rym wszyscy partnerzy s\u0105 silni i zdolni do dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Czy uwa\u017ca Pan, \u017ce administracja Bidena jest sojusznikiem Unii Europejskiej w aktualnej sytuacji w Afganistanie? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Stany Zjednoczone s\u0105 wielkim sojusznikiem Unii Europejskiej, nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Nasza historia, nasze warto\u015bci, nasza koncepcja liberalnej demokracji \u0142\u0105cz\u0105 nas, podczas gdy liberalne demokracje znajduj\u0105 si\u0119 pod presj\u0105 i stoj\u0105 w obliczu nowych form zagro\u017ce\u0144 i niebezpiecze\u0144stw, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 ich si\u0142\u0119 i atrakcyjno\u015b\u0107. Pewne jest jednak, \u017ce na arenie geopolitycznej w ostatnim czasie dochodzi\u0142o do r\u00f3\u017cnic w opiniach na temat interes\u00f3w lub sposob\u00f3w osi\u0105gania cel\u00f3w. Nie ogranicza si\u0119 to tylko do Afganistanu, ale dotyczy r\u00f3wnie\u017c innych kwestii mi\u0119dzynarodowych, zw\u0142aszcza Syrii i Iranu.<\/p>\n\n\n\n

Czy dostrzega Pan ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy administracj\u0105 Trumpa a administracj\u0105 Bidena?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jestem przekonany, \u017ce administracja Bidena popiera integracj\u0119 europejsk\u0105, a to wydaje mi si\u0119 bardzo wa\u017cne. Jestem o tym przekonany, poniewa\u017c rozmawia\u0142em o tym bezpo\u015brednio z ameryka\u0144skim prezydentem na ostatnim szczycie G7 i na dwustronnym szczycie UE-USA. Uwa\u017cam, \u017ce jest bardzo zaanga\u017cowany i szczery. \u015awiadczy o tym jego dorobek polityczny. To du\u017ca r\u00f3\u017cnica w por\u00f3wnaniu z administracj\u0105 Trumpa, kt\u00f3ra mia\u0142a binarne i uproszczone spojrzenie na \u015bwiat: \u201eJa jestem silny, ty jeste\u015b s\u0142aby. A je\u015bli ty jeste\u015b silny, to ja jestem s\u0142aby\u201d. Obecnie jeste\u015bmy \u015bwiadkami przywr\u00f3cenia bardziej normalnego i owocnego dialogu, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 nam w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy osi\u0105gni\u0119cie porozumienia w kwestiach bardzo wa\u017cnych dla naszych wsp\u00f3lnych interes\u00f3w. W zakresie klimatu poczyniono post\u0119py dzi\u0119ki powrotowi Stan\u00f3w Zjednoczonych do porozumienia paryskiego. Widzimy, \u017ce w niekt\u00f3rych kwestiach geopolitycznych przywr\u00f3cono intensywniejszy dialog, kt\u00f3ry praktycznie nie istnia\u0142 za czas\u00f3w poprzedniej administracji. <\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce w Stanach Zjednoczonych istnieje tendencja, kt\u00f3ra istnia\u0142a przed Donaldem Trumpem, nawet je\u015bli on uczyni\u0142 j\u0105 znacznie bardziej widoczn\u0105, do priorytetowego traktowania interes\u00f3w ameryka\u0144skich. Musimy mie\u0107 jasno\u015b\u0107 co do tego stanu rzeczy, kt\u00f3ry jest zreszt\u0105 uzasadniony. Mog\u0119 zrozumie\u0107 argumenty wewn\u0119trzne, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y prezydenta Bidena do wycofania. Mog\u0119 zrozumie\u0107 t\u0119 suwerenn\u0105 i uzasadnion\u0105 decyzj\u0119 podj\u0119t\u0105 przez Stany Zjednoczone.<\/p>\n\n\n\n

Jako Europejczycy mamy warto\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 one silne. Mamy r\u00f3wnie\u017c obywateli, kt\u00f3rych musimy chroni\u0107 i interesy, kt\u00f3rych musimy broni\u0107. Afganistan to moment, kt\u00f3ry powinien sk\u0142oni\u0107 nas, Europejczyk\u00f3w, do spojrzenia w lustro i zadania sobie pytania: \u201eW jaki spos\u00f3b mo\u017cemy w przysz\u0142o\u015bci posiada\u0107 wi\u0119kszy ni\u017c obecnie wp\u0142yw na sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105 i jak mo\u017cemy dzia\u0142a\u0107, aby wp\u0142ywa\u0107 na bieg wydarze\u0144 zgodnie z naszymi interesami?\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Czy definiowanie w\u0142asnych interes\u00f3w oznacza zaj\u0119cie stanowiska w systemowej rywalizacji mi\u0119dzy USA a Chinami? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

To definiowanie zak\u0142ada, \u017ce nie jeste\u015bmy zak\u0142adnikami tej rywalizacji. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce podzielamy te same warto\u015bci demokratyczne i ten sam model polityczny ze Stanami Zjednoczonymi. Jednocze\u015bnie my, Europejczycy, musimy opracowa\u0107 nasz\u0105 strategi\u0119 wobec Chin, kt\u00f3re s\u0105 \u015bwiatow\u0105 pot\u0119g\u0105. W tym wzgl\u0119dzie w ci\u0105gu ostatnich kilku miesi\u0119cy pr\u00f3bowali\u015bmy okre\u015bli\u0107 w ramach Rady Europejskiej nasze sposoby wchodzenia w relacje z Chinami. <\/p>\n\n\n\n

Jakie to sposoby?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Mo\u017cna je podsumowa\u0107 w trzech punktach. Po pierwsze, stanowczo\u015b\u0107 i konsekwencja w odniesieniu do naszych podstawowych zasad, takich jak prawa cz\u0142owieka. Dlatego te\u017c wprowadzili\u015bmy ramy, kt\u00f3re prowadz\u0105 nas do podejmowania dzia\u0142a\u0144 w razie konieczno\u015bci \u2013 na przyk\u0142ad w sprawie Ujgur\u00f3w lub Hong Kongu wyrazili\u015bmy si\u0119 bardzo jasno.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, swoboda wymiany pogl\u0105d\u00f3w dotycz\u0105cych globalnych problem\u00f3w wielostronnych, w przypadku kt\u00f3rych uwa\u017camy, \u017ce dialog jest konieczny. Tak jest w przypadku pandemii Covid-19, nawet je\u015bli jest to trudny dialog, poniewa\u017c potrzebna jest przejrzysto\u015b\u0107, a my nie jeste\u015bmy jeszcze przekonani, \u017ce Chiny s\u0105 ca\u0142kowicie przejrzyste w kwestii pochodzenia wirusa. Klimat i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna to r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142ady bardzo wa\u017cnych temat\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w dialogu z Chinami.<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie, przywr\u00f3cenie r\u00f3wnowagi stosunk\u00f3w pod wzgl\u0119dem handlowym, i szerzej \u2013 gospodarczym. Taka by\u0142a rola projektu porozumienia o inwestycjach, kt\u00f3ry, moim zdaniem, stanowi\u0142 pierwszy krok w kierunku przywr\u00f3cenia r\u00f3wnowagi w dost\u0119pie do poszczeg\u00f3lnych rynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli rywalizacja mi\u0119dzy krajami osi\u0105gnie maksymalne nat\u0119\u017cenie, czy Unia zdo\u0142a zdefiniowa\u0107 pozycj\u0119 niezaanga\u017cowan\u0105, czy te\u017c b\u0119dzie oscylowa\u0107? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Du\u017co rozmawiali\u015bmy o tym w czasie szczytu G7, w grupie, kt\u00f3ra skupia i jednoczy najwi\u0119ksze liberalne demokracje i pot\u0119gi gospodarcze. Je\u015bli liberalne demokracje mia\u0142yby si\u0119 rozdzieli\u0107, by\u0142by to wielki b\u0142\u0105d. Jednak zjednoczenie nie oznacza, \u017ce pod\u0105\u017camy za pozycj\u0105, kt\u00f3ra jest nam mechanicznie narzucana. Jest to proces zbiorowej inteligencji, kt\u00f3ry pozwala sojusznikom i partnerom wsp\u00f3lnie budowa\u0107 pozycj\u0119 i strategi\u0119. Proces ten realnie m\u00f3g\u0142by rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 w grupie G7 i powinien, jak s\u0105dz\u0119, by\u0107 kontynuowany ze wszystkimi bliskimi nam partnerami. Powinni\u015bmy wszyscy stara\u0107 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 we wsp\u00f3ln\u0105 wymian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w dotycz\u0105c\u0105 tego, jak najlepiej skutecznie zabezpieczy\u0107 nasze interesy.<\/p>\n\n\n\n

Definicja interesu europejskiego bywa nieuchwytna. Czy ma Pan wybrany punkt widzenia na wewn\u0119trzn\u0105 dynamik\u0119 geopolityczn\u0105? W odniesieniu do jakich zagro\u017ce\u0144 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0142yby znale\u017a\u0107 elementy pozwalaj\u0105ce na stworzenie wsp\u00f3lnej narracji?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Odpowiem na to pytanie troch\u0119 inaczej. Nasze pokolenie \u2013 kt\u00f3re jest dopiero trzecim pokoleniem w historii budowy Europy, tego bezprecedensowego projektu politycznego, nadzwyczajnego w pierwszym znaczeniu tego s\u0142owa \u2013 potrzebuje projektu pozytywnego, projektu proaktywnego, projektu na rzecz, a nie projektu przeciwko, kt\u00f3ry po prostu reagowa\u0142by na niepokoje i l\u0119ki. <\/p>\n\n\n\n

Narracja ta musi by\u0107 sformu\u0142owana wok\u00f3\u0142 trzech g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Pierwszym elementem s\u0105 niew\u0105tpliwie nasze g\u0142\u00f3wne warto\u015bci. To niestrudzone zadanie: jak ochrania\u0107 i promowa\u0107 nasz europejski projekt polityczny, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwem, humanizmem, uznawaniem godno\u015bci ka\u017cdej istoty ludzkiej, wolno\u015bci\u0105, brakiem dyskryminacji, praworz\u0105dno\u015bci\u0105? Warto\u015bci te stanowi\u0105 fundament projektu europejskiego. Spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u017cyjemy i kt\u00f3re zamierzamy budowa\u0107, czy to w zwi\u0105zku z wyzwaniami cyfrowymi, klimatycznymi, czy te\u017c r\u00f3\u017cnymi zagro\u017ceniami hybrydowymi, b\u0119dzie w coraz wi\u0119kszym stopniu przenosi\u0107 debat\u0119 w obszar wolno\u015bci osobistych. G\u0142\u0119boko w to wierz\u0119. I tu pojawia si\u0119 pytanie o ramy systemu demokratycznego: czy dysponujemy ramami politycznymi, kt\u00f3re w pe\u0142ni gwarantuj\u0105 wolno\u015bci osobiste?<\/p>\n\n\n\n

Drugim elementem budowy wsp\u00f3lnej europejskiej narracji jest okre\u015blenie modelu osi\u0105gania dobrobytu. Chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce, je\u015bli migracja jest czasem przedmiotem napi\u0119\u0107, to dlatego, \u017ce Unia Europejska jest atrakcyjnym krajem dla ludzi z innych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce warunki \u017cycia w Europie s\u0105 lepsze, \u017ce wolno\u015bci s\u0105 wi\u0119ksze, a kraje bardziej respektuj\u0105 godno\u015b\u0107 ludzk\u0105. Pytanie, kt\u00f3re musimy sobie zada\u0107, brzmi nast\u0119puj\u0105co: jaki model chcemy chroni\u0107 i jak promowa\u0107 nasz dobrobyt w przysz\u0142o\u015bci? W tym wzgl\u0119dzie dokonali\u015bmy niezwykle jasnych wybor\u00f3w: nie jest to \u0142atwe, ale b\u0119dziemy je realizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne tej zmiany?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Transformacja cyfrowa i klimatyczna zapowiada ca\u0142kowit\u0105 zmian\u0119 paradygmatu, z kt\u00f3rym konfrontowa\u0142o si\u0119 nasze pokolenie. Mam czterdzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat: dla moich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w, a mo\u017ce nawet dla mnie pi\u0119tna\u015bcie czy dwadzie\u015bcia lat temu, schemat my\u015blenia, w kategoriach produkcji i konsumpcji, opiera\u0142 si\u0119 na przekonaniu, \u017ce poprzez eksploatacj\u0119 zasob\u00f3w naturalnych \u2013 w z\u0142udzeniu, \u017ce s\u0105 one niesko\u0144czone \u2013 mo\u017cemy wygenerowa\u0107 automatyczn\u0105 popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia i dobrobytu w Europie i krajach zachodnich. By\u0107 mo\u017ce istnia\u0142a jaka\u015b szczera wiara w ten model. Ale nauka przez wiele lat \u2013 trzeba przyzna\u0107, \u017ce zaj\u0119\u0142o nam du\u017co czasu, aby zaakceptowa\u0107 prawd\u0119 \u2013 pokazywa\u0142a nam, \u017ce ten model si\u0119 nie utrzyma i \u017ce narazi ludzko\u015b\u0107 na niebezpiecze\u0144stwo. <\/p>\n\n\n\n

W ostatnich latach, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w ostatnich miesi\u0105cach w Europie, uda\u0142o nam si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 ten model, dokona\u0107 koncepcyjnego zwrotu o 180 stopni. Taki jest sens decyzji podj\u0119tej przed kryzysem Covid-19, s\u0142ynnego Zielonego \u0141adu, kt\u00f3ry obejmuje zobowi\u0105zanie do osi\u0105gni\u0119cia neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 roku, wzmocnienie cel\u00f3w klimatycznych do 2030 roku oraz bezwzgl\u0119dn\u0105 potrzeb\u0119 wi\u0119kszego zaanga\u017cowania na rzecz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i powstrzymania jej degradacji. Jeste\u015bmy w pe\u0142ni przekonani, \u017ce trudno b\u0119dzie przej\u015b\u0107 od jednego modelu do drugiego, musimy przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119<\/em>, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 dobrobyt. I to w\u0142a\u015bnie ten moment przej\u015bcia jest trudny, ta podw\u00f3jna logistyczna rewolucja. Obecnie znajdujemy si\u0119 w samym \u015brodku bitwy i wci\u0105\u017c mamy wiele do zrobienia, je\u015bli chcemy odnie\u015b\u0107 sukces w przekszta\u0142caniu naszego obecnego modelu. Jednocze\u015bnie walka ze zmianami klimatu dotyka sedna dylematu charakterystycznego dla demokracji: jak pogodzi\u0107 cele kr\u00f3tko- i d\u0142ugoterminowe? Demokratyczne zaanga\u017cowanie polityczne zawsze koncentruje si\u0119 na nast\u0119pnych wyborach: musimy mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 do refleksji nad wp\u0142ywem naszych decyzji nie na nast\u0119pne wybory, ale na nast\u0119pne pokolenie.<\/p>\n\n\n\n

Jaki Pana zdaniem powinien by\u0107 trzeci element wsp\u00f3lnej europejskiej narracji?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my do kwestii stabilno\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i wp\u0142yw\u00f3w geopolitycznych. Jak mo\u017cemy sprawi\u0107, by stanowiska dwudziestu siedmiu pa\u0144stw europejskich by\u0142y bardziej zbie\u017cne, by\u015bmy w coraz wi\u0119kszym stopniu podzielali pogl\u0105dy dotycz\u0105ce analizy diagnoz i sposob\u00f3w dzia\u0142ania w celu obrony naszych interes\u00f3w? Mamy pewn\u0105 histori\u0119: Europa by\u0142a sum\u0105 r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy mia\u0142 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119, wyra\u017can\u0105 w ramach w\u0142asnej suwerenno\u015bci celem obrony w\u0142asnych interes\u00f3w geopolitycznych. Coraz cz\u0119\u015bciej widzimy, czasem zako\u0144czone sukcesem, czasem pora\u017ck\u0105, \u017ce istniej\u0105 procesy, post\u0119p. Bez w\u0105tpienia zajmie to troch\u0119 czasu. Kiedy jednak pojawiaj\u0105 si\u0119 wstrz\u0105sy \u2013 a Afganistan jest jednym z nich \u2013 musimy mie\u0107 instytucjonaln\u0105 zdolno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania, aby jeszcze bardziej przyspieszy\u0107 proces. Moim zdaniem w\u0142a\u015bnie to musimy teraz zrobi\u0107. To w\u0142a\u015bnie pr\u00f3bujemy zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n\n\n

\n \n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/picture>\r\n \n <\/a>\n<\/figure>\n\n\n

Porozmawiajmy jeszcze o tych trzech elementach wsp\u00f3lnej narracji. Po pierwsze, pojawia si\u0119 oczywiste, wr\u0119cz narzucaj\u0105ce si\u0119 pytanie: czy warto\u015bci wyznawane przez PiS lub Fidesz s\u0105 zgodne z warto\u015bciami, kt\u00f3re wymienia Pan jako podstawowy sk\u0142adnik projektu europejskiego?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Pewnym jest, \u017ce to pytanie, kt\u00f3re mi pan zadaje, zosta\u0142o postawione szefom pa\u0144stw i rz\u0105d\u00f3w i jest zadawane instytucjom europejskim w\u0142a\u015bnie w tej chwili. Czy to w Parlamencie, czy w Komisji, czy w Radzie, debata si\u0119 toczy, nie tylko w odniesieniu do Polski i W\u0119gier, ale tak\u017ce w odniesieniu do innych kraj\u00f3w europejskich. Czy podj\u0119te decyzje i kierunki dzia\u0142ania s\u0105 zgodne z podstawowymi zasadami europejskimi? <\/p>\n\n\n\n

Jest to bardzo aktualna kwestia i nie przymykamy na ni\u0105 oka. Stawiamy jej czo\u0142a. Aby pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 wymownym przyk\u0142adem, podczas wa\u017cnych negocjacji w zesz\u0142ym roku, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do przyj\u0119cia tego bezprecedensowego planu naprawy, postanowili\u015bmy wprowadzi\u0107 mechanizm uzale\u017cniaj\u0105cy finansowanie od poszanowania praworz\u0105dno\u015bci. Instrument ten rozwija arsena\u0142 europejskich ram demokratycznych i daje instytucjom europejskim dodatkowe mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania, aby by\u0142y bardziej wymagaj\u0105ce w obszarze praworz\u0105dno\u015bci, a zatem w obszarze warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Drugi element dotyczy dobrobytu. Czy uwa\u017ca Pan, \u017ce europejski model transformacji ekologicznej b\u0119dzie w stanie konkurowa\u0107 z modelami wdra\u017canymi przez Chiny i Stany Zjednoczone? Czy nie przeceniamy pozytywnej strony czekaj\u0105cej nas transformacji?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Pewne jest to, ostatnie lata to pokaza\u0142y, \u017ce Europa jest w tym obszarze globaln\u0105 lokomotyw\u0105. Nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci: jeste\u015bmy w awangardzie. <\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce bycie w awangardzie jest przede wszystkim obowi\u0105zkiem moralnym, jest to bardzo konkretny spos\u00f3b obrony naszych warto\u015bci \u2013 jeszcze do tego wr\u00f3c\u0119 \u2013 oraz naszej koncepcji godno\u015bci ludzkiej jako centralnego elementu naszego projektu politycznego. Dlatego nie jest, jak s\u0105dz\u0119, przypadkiem, \u017ce Europa jest tym regionem \u015bwiata, kt\u00f3ry najbardziej wysuwa t\u0119 kwesti\u0119 na pierwszy plan.<\/p>\n\n\n\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce kiedy zdecydowali\u015bmy si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 neutralno\u015b\u0107 w\u0119glow\u0105 w 2050 roku, tak naprawd\u0119 zajmowali\u015bmy si\u0119 \u0142atwiejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 stoj\u0105cego przed nami zadania. Teraz nadchodzi ta trudniejsza cz\u0119\u015b\u0107: jak zrealizowa\u0107 cel, kt\u00f3ry sobie wyznaczyli\u015bmy? To wyzwanie uczy nas, \u017ce Europa nie jest wysp\u0105, ani podzielonym kontynentem: musimy dzia\u0142a\u0107 na arenie mi\u0119dzynarodowej i uruchomi\u0107 co\u015b, co nazywam dyplomacj\u0105 klimatyczn\u0105, aby zach\u0119ci\u0107 inne podmioty na \u015bwiecie do posiadania ambicji podobnych do naszych. Jest ku temu bardzo prosta przyczyna. Je\u015bli nie podejmiemy tego wysi\u0142ku, b\u0119dziemy mieli problem ze sprawiedliwym traktowaniem pod wzgl\u0119dem mi\u0119dzynarodowych stosunk\u00f3w gospodarczych i handlowych. <\/p>\n\n\n\n

Musimy uwa\u017ca\u0107 na skutki, jakie te regulacje maj\u0105 dla obywateli europejskich i naszych podmiot\u00f3w gospodarczych. Bardzo problematyczne by\u0142oby ustanowienie ambitnych norm lub cel\u00f3w w bardzo zglobalizowanej gospodarce, a jednocze\u015bnie udost\u0119pnienie naszego rynku wewn\u0119trznego podmiotom, kt\u00f3re tych norm nie spe\u0142niaj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

W tym wzgl\u0119dzie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w zesz\u0142ym roku, kiedy prowadzili\u015bmy debat\u0119 na temat bud\u017cetu europejskiego i sp\u0142aty wsp\u00f3lnego d\u0142ugu, zajmowali\u015bmy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kwesti\u0105 w\u0142asnych zasob\u00f3w. Przeprowadzili\u015bmy w Unii Europejskiej demokratyczn\u0105 debat\u0119 na temat sposobu opracowania nieodwracalnego mechanizmu. Co zidentyfikowali\u015bmy jako nowe zasoby? Podatek od plastiku i op\u0142at\u0119 za emisj\u0119 dwutlenku w\u0119gla, wraz z pomys\u0142em wprowadzenia granicznego podatku od emisji dwutlenku w\u0119gla, co wywo\u0142a\u0142o reakcje w innych regionach \u015bwiata, w najwi\u0119kszych mocarstwach, czyli w Chinach i Stanach Zjednoczonych. <\/p>\n\n\n\n

Z mojego punktu widzenia wprowadzamy w Unii Europejskiej ambitne programy dotycz\u0105ce klimatu i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej. Zmieniamy logik\u0119 dzia\u0142ania, zmieniamy paradygmat, podejmujemy ca\u0142kowicie innowacyjne dzia\u0142ania i sygnalizujemy sektorowi gospodarczemu, \u017ce wychodzimy poza model, kt\u00f3ry zagra\u017ca naszej planecie. Jednocze\u015bnie, robi\u0105c to wszystko, musimy wszelkimi dost\u0119pnymi nam \u015brodkami, poprzez dyplomacj\u0119, promowanie naszych interes\u00f3w lub geopolityk\u0119, sk\u0142oni\u0107 inne podmioty do zaanga\u017cowania si\u0119. To w\u0142a\u015bnie robimy w tej chwili, zw\u0142aszcza w przypadku granicznego podatku w\u0119glowego.<\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 konkretne metody wspierania tej geopolityki dla klimatu z punktu widzenia Unii? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce na szczeblu mi\u0119dzynarodowym istniej\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne d\u017awignie pozwalaj\u0105ce na przekszta\u0142cenie tego modelu zar\u00f3wno w Europie, jak i na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, cena w\u0119gla. Pytanie brzmi, czy uda nam si\u0119 zach\u0119ci\u0107 modele podobne do europejskiego ETS (EU Emission Trading Scheme \u2013 Europejski System Handlu Emisjami) do wi\u0119kszej konwergencji. Si\u0142a Europy le\u017cy w jej post\u0119powych standardach. Stopniowo widzimy, \u017ce inni przyjmuj\u0105 podobne, lub nawet takie samo, podej\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie, zielone finansowanie. Poniewa\u017c przekszta\u0142cenie paradygmatu wymaga kolosalnych inwestycji, same pieni\u0105dze publiczne nie b\u0119d\u0105 w stanie sfinansowa\u0107 tego, co jest potrzebne w zakresie inwestycji: musimy skierowa\u0107 inwestycje prywatne i ustanowi\u0107 standardy dla produkt\u00f3w finansowych, aby sta\u0142y si\u0119 one bardziej ekologiczne, a tym samym bardziej warto\u015bciowe. Jest to kolejna d\u017awignia, kt\u00f3r\u0105 dysponujemy w Europie we wsp\u00f3\u0142pracy z naszymi partnerami na ca\u0142ym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n

Kierowanie demokratyczn\u0105 debat\u0105 na temat ceny emisji dwutlenku w\u0119gla, kt\u00f3ra dotyka kwestii si\u0142y nabywczej, jest trudnym wyzwaniem. Ta debata jest prowadzona w kontek\u015bcie pakietu Fit for 55<\/em> i kwestii zielonego finansowania. Jest to kwestia ustanowienia standard\u00f3w dla produkt\u00f3w finansowych w celu skierowania inwestycji na to, co jest dobre dla osi\u0105gni\u0119cia tej transformacji i zako\u0144czenia inwestycji wynikaj\u0105cych z poprzedniego modelu, kt\u00f3ry nie mo\u017ce ju\u017c d\u0142u\u017cej by\u0107 naszym modelem rozwoju. <\/p>\n\n\n\n

Przejd\u017amy do trzeciego elementu Pana wizji pozytywnej narracji. Je\u015bli spojrzymy na map\u0119 Unii Europejskiej, zdamy sobie spraw\u0119, \u017ce wok\u00f3\u0142 jej obszar\u00f3w granicznych, od Mi\u0144ska po Maghreb, wyst\u0119puje szereg kryzys\u00f3w o r\u00f3\u017cnej intensywno\u015bci, kt\u00f3re kre\u015bl\u0105 napi\u0119ty \u0142uk kryzys\u00f3w. Dlaczego w obliczu tych heterogenicznych kryzys\u00f3w nie potrafimy zastosowa\u0107 systematycznego, wsp\u00f3lnego dyskursu<\/strong>?<\/h3>\n\n\n\n

Nie zgadzam si\u0119 z tym. Przeciwnie, uwa\u017cam, \u017ce mamy wsp\u00f3lne stanowiska dotycz\u0105ce niestabilno\u015bci i braku bezpiecze\u0144stwa w Europie i mog\u0119 je opisa\u0107. Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 przyk\u0142adem Bia\u0142orusi. Bezpo\u015brednio po wyborach rok temu mieli\u015bmy wsp\u00f3lne europejskie stanowisko: nie uznali\u015bmy wynik\u00f3w tych wybor\u00f3w. Po drugie, ustanowili\u015bmy systemy sankcji: w nast\u0119pstwie tego Wielka Brytania i Stany Zjednoczone zastosowa\u0142y si\u0119 do wprowadzonych przez nas system\u00f3w sankcji. <\/p>\n\n\n\n

Czy uwa\u017ca Pan, \u017ce sankcje te wp\u0142yn\u0119\u0142y na kryzys na Bia\u0142orusi?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce sankcje te nie rozwi\u0105za\u0142y kryzysu, jednak\u017ce wyra\u017caj\u0105 one sprzeciw w spos\u00f3b jednolity i jasny, poniewa\u017c zosta\u0142y podj\u0119te wsp\u00f3lnie ze wszystkimi pa\u0144stwami europejskimi. <\/p>\n\n\n\n

We\u017amy inny przyk\u0142ad: wschodni region Morza \u015ar\u00f3dziemnego, kt\u00f3ry latem ubieg\u0142ego roku wzbudzi\u0142 wielkie zaniepokojenie. Istnia\u0142y du\u017ce obawy co do ryzyka powa\u017cnych incydent\u00f3w wojskowych. Przez kilka miesi\u0119cy pracowali\u015bmy z dwudziestoma siedmioma szefami pa\u0144stw i rz\u0105d\u00f3w, aby uzgodni\u0107 wsp\u00f3lne stanowisko wobec Turcji, kt\u00f3ra jest wa\u017cnym partnerem w NATO. Wa\u017cne by\u0142o wyja\u015bnienie sposobu, w jaki chcemy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z Ankar\u0105 i obecnie mamy bardzo jasne stanowisko: gotowo\u015b\u0107 do opracowania bardziej pozytywnego \u2013 lub przynajmniej mniej negatywnego \u2013 programu w ramach Unii Celnej lub wsp\u00f3\u0142pracy w kwestii migracji, a jednocze\u015bnie bardzo zdecydowane stanowisko w sprawie szeregu zasad dotycz\u0105cych ram demokratycznych, ochrony praw kobiet i roli Turcji w regionie. W tym wzgl\u0119dzie uwa\u017cam, \u017ce Unia Europejska poczyni\u0142a post\u0119py w zakresie zdolno\u015bci do ujednolicania stanowisk.<\/p>\n\n\n\n

W Radzie pojawi\u0142 si\u0119 moment wewn\u0119trznej dyskusji, kt\u00f3ra dotyczy\u0142a Bia\u0142orusi i wschodniego regionu Morza \u015ar\u00f3dziemnego. We wrze\u015bniu 2020 roku Cypr zagrozi\u0142 zablokowaniem sankcji wobec Bia\u0142orusi, chc\u0105c uzyska\u0107 sankcje wobec Turcji. Czy nie jest to dow\u00f3d na to, \u017ce pr\u00f3ba zbudowania wsp\u00f3lnej wizji geopolitycznej rozbija si\u0119 o interes narodowy?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jest to interesuj\u0105cy temat, ale nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce doniesienia prasowe nie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105d\u00f3w wyra\u017canych podczas obrad Rady. Mamy do czynienia z prawdziwym post\u0119pem w zakresie wsp\u00f3lnej europejskiej \u015bwiadomo\u015bci geopolitycznej. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, \u017ce nie ma czasem kwestii, kt\u00f3re s\u0105 tak wa\u017cne dla pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, \u017ce istnieje wielka pokusa, aby wykorzysta\u0107 innych do przedstawienia swojego punktu widzenia w tej czy innej sprawie. Ale podczas obrad byli\u015bmy w stanie zaj\u0105\u0107 si\u0119 kwestiami wschodniego regionu Morza \u015ar\u00f3dziemnego oraz Bia\u0142orusi jako takimi.<\/p>\n\n\n\n

Czy m\u00f3g\u0142by pan wyja\u015bni\u0107 te kwestie? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Nie mog\u0119 komentowa\u0107 obrad tocz\u0105cych si\u0119 za zamkni\u0119tymi drzwiami. Ale mog\u0119 zapewni\u0107, \u017ce ka\u017cda debata mia\u0142a swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 przestrze\u0144 do dyskusji. Je\u015bli pytanie brzmi, czy dosz\u0142o do szanta\u017cu jednej strony wobec drugiej, odpowied\u017a jest jasna: nie!<\/p>\n\n\n\n

Musimy jednak r\u00f3wnie\u017c zada\u0107 sobie pytanie, w jaki spos\u00f3b mo\u017cemy mie\u0107 wi\u0119kszy wp\u0142yw dzi\u0119ki osi\u0105gni\u0119temu wsp\u00f3lnemu stanowisku. Trudno\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce nie istnieje identyczne, gotowe rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 we wszystkich okoliczno\u015bciach dla wszystkich kryzys\u00f3w. Dlatego te\u017c musimy rozs\u0105dnie korzysta\u0107 z dost\u0119pnych nam mo\u017cliwo\u015bci, zawsze staraj\u0105c si\u0119 w sp\u00f3jny spos\u00f3b realizowa\u0107 nasze interesy. Dlatego czasami w imi\u0119 stabilno\u015bci musimy u\u017cy\u0107 zasob\u00f3w militarnych, a czasami wsparcia rozwojowego lub humanitarnego. <\/p>\n\n\n\n

Powinni\u015bmy korzysta\u0107 z wielu \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re mamy do dyspozycji, ale musimy to robi\u0107 w spos\u00f3b wystarczaj\u0105co skoordynowany zar\u00f3wno na szczeblu UE, jak i pomi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi. Aby mie\u0107 wi\u0119kszy wp\u0142yw, musimy lepiej i sp\u00f3jniej wykorzystywa\u0107 te \u015brodki.  <\/p>\n\n\n\n

Dlaczego, Pana zdaniem, Rada czasami wydaje si\u0119 by\u0107 zablokowana w wykorzystywaniu wszystkich \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3rych mog\u0142aby u\u017cy\u0107?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Powiedzia\u0142bym, \u017ce u\u017cywamy ich, ale nie wystarczaj\u0105co sp\u00f3jnie. Wynika to cz\u0119\u015bciowo ze struktury instytucjonalnej Unii Europejskiej: z jednej strony mamy pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie posiadaj\u0105ce zdolno\u015b\u0107 decyzyjn\u0105 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wywierania wp\u0142ywu na okre\u015blone regiony \u015bwiata, z drugiej strony mamy r\u00f3\u017cne administracje w ramach Komisji Europejskiej. Struktura ta uwydatnia niekiedy potrzeb\u0119 poprawy horyzontalnego charakteru naszego podej\u015bcia. <\/p>\n\n\n\n

Czy mo\u017ce Pan poda\u0107 przyk\u0142ad?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jestem przekonany, \u017ce jedn\u0105 z kluczowych kwestii s\u0105 stosunki z Afryk\u0105. W tej kwestii Unia Europejska ma du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci i wp\u0142ywy, ale czasami brakuje nam koordynacji i sp\u00f3jno\u015bci w sposobie rozmieszczania naszych \u015brodk\u00f3w. Mamy polityk\u0119 handlow\u0105, polityk\u0119 wizow\u0105, polityk\u0119 rozwoju, wiedz\u0119 techniczn\u0105… Wszystkie te \u015brodki s\u0105 oczywi\u015bcie do naszej dyspozycji, ale by\u0107 mo\u017ce brakuje nam skoordynowanej decyzyjno\u015bci w ich stosowaniu. <\/p>\n\n\n\n

Czy nie uwa\u017ca Pan, \u017ce, bior\u0105c pod uwag\u0119 rozbie\u017cno\u015bci w\u0142a\u015bciwe dla wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzyrz\u0105dowej, zasada jednomy\u015blno\u015bci ogranicza budow\u0119 autonomii strategicznej?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jestem \u015bwiadomy, \u017ce mam nietypowe stanowisko w sprawie zasady jednomy\u015blno\u015bci. Od pewnego czasu sta\u0142o si\u0119 to niemal oczywisto\u015bci\u0105: zasada jednomy\u015blno\u015bci mog\u0142aby by\u0107 hamulcem, \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0142abo\u015bci Unii Europejskiej. Na pierwszy rzut oka rozumiem takie odczytanie. Ja sam by\u0142em czasem rozczarowany, \u017ce tak d\u0142ugo trwa\u0142o podj\u0119cie decyzji w danej wa\u017cnej sprawie. Rozumiem t\u0119 niecierpliwo\u015b\u0107 i ten spos\u00f3b rozumowania. Ale uwa\u017cam te\u017c, \u017ce trzeba si\u0119 dobrze zastanowi\u0107, aby nie da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107 pozornie korzystnemu pomys\u0142owi. Nie twierdz\u0119, \u017ce jest to niepotrzebna debata, po prostu powinni\u015bmy zada\u0107 sobie to pytanie. <\/p>\n\n\n\n

Dlaczego uwa\u017ca Pan, \u017ce to mo\u017ce by\u0107 pomys\u0142 pozornie korzystny?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kiedy si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, jest to oczywiste: kiedy jeste\u015bmy zjednoczeni, jeste\u015bmy silni. Kiedy nie jeste\u015bmy zjednoczeni, jeste\u015bmy s\u0142abi, nie mamy wp\u0142ywu. Ryzyko zbyt szybkiej rezygnacji z jednomy\u015blno\u015bci polega na zaniechaniu wysi\u0142k\u00f3w niezb\u0119dnych do stworzenia tej jedno\u015bci, poprzez stwarzanie sytuacji, w kt\u00f3rych niekt\u00f3re pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0142yby odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ich punkt widzenia nie jest wa\u017cny lub mile widziany. Skoro i tak nie s\u0105 one potrzebne, nie ma ju\u017c powodu, by d\u0105\u017cy\u0107 do wsp\u00f3lnego budowania projektu. <\/p>\n\n\n\n

To prawda, \u017ce jednomy\u015blno\u015b\u0107 wymaga du\u017cego wysi\u0142ku politycznego, wielu inwestycji, wiele energii, ale jest to zasada, kt\u00f3ra \u2013 je\u015bli i kiedy zacznie dzia\u0142a\u0107 \u2013 przynosi jedno\u015b\u0107, a zatem si\u0142\u0119, wp\u0142ywy i w\u0142adz\u0119. Rezygnacja z niej to ryzyko \u2013 cho\u0107 na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 zdroworozs\u0105dkowa \u2013 przyczynienia si\u0119 do os\u0142abienia konstrukcji europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce w centrum dyskusji spornych znajduje si\u0119 jedna kwestia: Rosja. Pojawiaj\u0105 si\u0119 w niej silne uprzedzenia narodowe. Stanowiska Estonii i Polski w sprawie Rosji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od stanowisk Hiszpanii, a nawet Francji i Niemiec. Czy istnieje spos\u00f3b, aby w Radzie wy\u0142oni\u0142a si\u0119 jaka\u015b synteza mi\u0119dzy tymi, wygl\u0105daj\u0105cymi na nie do pogodzenia, wizjami?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Po pierwsze, nie s\u0105 to wizje nie do pogodzenia. Gdyby tak by\u0142o, byliby\u015bmy podzieleni za ka\u017cdym razem, gdy trzeba by\u0142o nak\u0142ada\u0107 sankcje na Rosj\u0119. Od czasu podj\u0119cia decyzji w sprawie sankcji zawsze bez trudu osi\u0105gali\u015bmy konsensus. <\/p>\n\n\n\n

W ostatnich miesi\u0105cach chcia\u0142em rozpocz\u0105\u0107 dyskusje strategiczne: wspomnia\u0142em ju\u017c o pracy wykonanej w sprawie Chin. Rosja jest cz\u0119\u015bci\u0105 tej dyskusji. Uwa\u017cam, \u017ce, je\u015bli chcemy rozwija\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 europejsk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 geopolityczn\u0105, musimy zacz\u0105\u0107 od posiadania takiego samego poziomu informacji. Oznacza to rozmowy, wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144. Jest to inteligencja<\/em> zbiorowa, w podw\u00f3jnym znaczeniu tego s\u0142owa, po francusku i po angielsku. Chcia\u0142em da\u0107 wszystkim przestrze\u0144 do wys\u0142uchania wzajemnych analiz dotycz\u0105cych tych temat\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce to wzajemne zrozumienie dobrze si\u0119 rozwin\u0119\u0142o ostatnimi czasy.<\/p>\n\n\n\n

Widzimy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wielu z nas uwa\u017ca, \u017ce musimy mie\u0107 strategi\u0119 wobec Rosji, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie tylko natychmiastow\u0105 reakcj\u0105 na naciski i pr\u00f3by destabilizacji. Musimy r\u00f3wnie\u017c my\u015ble\u0107 bardziej proaktywnie, to znaczy my\u015ble\u0107 o tym, co mo\u017cemy zrobi\u0107, aby broni\u0107 naszych interes\u00f3w. S\u0105 tu dwa kluczowe elementy. Z jednej strony, Partnerstwo Wschodnie: to nasi s\u0105siedzi i w naszym interesie le\u017cy, aby kraje te do\u015bwiadczy\u0142y rozwoju gospodarczego, dobrobytu i stabilno\u015bci oraz wyznawa\u0142y jak najwi\u0119cej tych samych warto\u015bci. Z drugiej strony, mamy Ba\u0142kany Zachodnie. Nie mo\u017cemy utrzymywa\u0107 tych dw\u00f3ch kwestii w europejskiej lod\u00f3wce w Brukseli i organizowa\u0107 co dwa lata szczytu, aby sk\u0142ada\u0107 deklaracje, kt\u00f3re nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na konkretne i namacalne efekty dla obywateli. Dlatego te\u017c skromnie zakasa\u0142em r\u0119kawy w ramach Partnerstwa Wschodniego, aby zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w Gruzji, w Mo\u0142dawii, w konflikcie mi\u0119dzy Armeni\u0105 a Azerbejd\u017canem w G\u00f3rskim Karabachu. Dlatego te\u017c popar\u0142em jasne i silne wsp\u00f3lne stanowisko w sprawie Bia\u0142orusi. Dlatego te\u017c, je\u015bli chodzi o Ba\u0142kany Zachodnie, dwa dni temu by\u0142em na forum w Bledzie \u2013 bardzo nieformalnym, ale bardzo przydatnym \u2013 w ramach przygotowa\u0144 do szczytu, kt\u00f3ry odb\u0119dzie si\u0119 w pa\u017adzierniku i kt\u00f3ry jest nast\u0119pstwem wirtualnego spotkania, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w trakcie prezydencji chorwackiej. Potrzebujemy namacalnych efekt\u00f3w: musimy sprawi\u0107, by nasze dzia\u0142ania by\u0142y widoczne, odczuwalne. Musimy zach\u0119ca\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej i inwestycji w tych krajach oraz promowa\u0107 nasze standardy. Wracam do naszych warto\u015bci, ale wida\u0107 tu r\u00f3wnie\u017c nasze przekonanie o modelu osi\u0105gania dobrobytu: paradygmat \u201edigital and climate\u201d jest busol\u0105, kt\u00f3ra nas prowadzi.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owo \u201egeopolityka\u201d jest dzi\u015b wszechobecne, cho\u0107 do niedawna nie nale\u017ca\u0142o do powszechnego s\u0142ownictwa w Brukseli. Jak wyt\u0142umaczy\u0107 jego nag\u0142\u0105 popularno\u015b\u0107?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej przewa\u017ca zdrowy rozs\u0105dek. W obecnym \u015bwiecie, gdy jeste\u015bmy sk\u0142onni otworzy\u0107 oczy, wiele os\u00f3b rozumie, \u017ce \u017caden z kraj\u00f3w Unii Europejskiej \u2013 nawet najpot\u0119\u017cniejszy, najbardziej pomys\u0142owy, najbardziej innowacyjny \u2013 nie mo\u017ce w pojedynk\u0119 wywiera\u0107 wp\u0142ywu na pot\u0119gi gospodarcze, militarne czy geopolityczne, kt\u00f3re broni\u0105 swoich wizji, interes\u00f3w i pr\u00f3buj\u0105 promowa\u0107 w\u0142asne warto\u015bci. Europejski obszar polityczny jako ca\u0142o\u015b\u0107 ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wywierania realnego wp\u0142ywu.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce Rada sta\u0142a si\u0119 niemal ostatni\u0105 instancj\u0105 decyduj\u0105c\u0105 o kierunku europejskiej polityki…<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Wr\u0119cz przeciwnie, uwa\u017cam, \u017ce jest to miejsce pierwszej instancji. Jest to zgodne z traktatami, co jest bardzo wa\u017cne. Jest to przestrze\u0144 polityczna, w kt\u00f3rej na szczycie pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, pomi\u0119dzy szefami pa\u0144stw i rz\u0105d\u00f3w, patrzymy sobie w oczy, s\u0142uchamy si\u0119 nawzajem. M\u00f3wimy sobie szczerze, co mamy do powiedzenia. Czasami prowadzimy trudne, ale konieczne debaty, poniewa\u017c konieczne jest wsp\u00f3lne podj\u0119cie decyzji. Takie jest moje do\u015bwiadczenie pracy w Radzie Europejskiej. <\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3jrzmy na kwesti\u0119 klimatu: na pocz\u0105tku tego cyklu instytucjonalnego, po wyborach, to w\u0142a\u015bnie Rada Europejska wyznaczy\u0142a kurs na rok 2050, a nast\u0119pnie wzmocni\u0142a dzia\u0142ania planowane na rok 2030. I to w\u0142a\u015bnie w tych ramach i na ich podstawie Komisja \u2013 to jej rola \u2013 wprowadzi\u0142a strategi\u0119 i okre\u015bli\u0142a \u015brodki s\u0142u\u017c\u0105ce osi\u0105gni\u0119ciu cel\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Innym przyk\u0142adem jest kryzys zwi\u0105zany z pandemi\u0105 Covid-19. To w\u0142a\u015bnie w Radzie Europejskiej, przy silnej legitymacji i odpowiedzialno\u015bci ka\u017cdego z szef\u00f3w pa\u0144stw i rz\u0105d\u00f3w przed parlamentami krajowymi, w marcu 2020 roku podj\u0119to decyzj\u0119 w sprawie zarysu europejskiej odpowiedzi. To w\u0142a\u015bnie na tym forum mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy tym, czym pa\u0144stwa chcia\u0142yby zarz\u0105dza\u0107 na szczeblu krajowym, a tym, czym chcia\u0142yby si\u0119 zajmowa\u0107 na szczeblu europejskim. <\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki Radzie Europejskiej uda\u0142o si\u0119 uruchomi\u0107 pakiet finansowy, kt\u00f3ry pobudzi\u0142 badania i przyczyni\u0142 si\u0119 do zatwierdzenia pierwszych szczepionek zaledwie rok p\u00f3\u017aniej. To w\u0142a\u015bnie na posiedzeniu Rady Europejskiej uruchomili\u015bmy program COVAX i mechanizmy solidarno\u015bci finansowej, aby zapewni\u0107 dost\u0119pno\u015b\u0107 szczepionek na ca\u0142ym \u015bwiecie. To r\u00f3wnie\u017c Rada Europejska, wraz z bud\u017cetem europejskim i funduszem naprawczym, zapocz\u0105tkowa\u0142a zarys tej strategii, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce kryzys zdrowotny nie poci\u0105gnie za sob\u0105 kryzysu gospodarczego. Poniewa\u017c nie wszyscy byli\u015bmy r\u00f3wni w obliczu gospodarczych konsekwencji kryzysu zdrowotnego, konieczne by\u0142o wzmocnienie europejskiej solidarno\u015bci i takie jest znaczenie funduszu naprawczego. To r\u00f3wnie\u017c Rada Europejska zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do Komisji o podj\u0119cie prac nad scentralizowanym systemem zam\u00f3wie\u0144 na szczepionki. Bez tego dosz\u0142oby do wojny przetargowej mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi. Wsp\u00f3lne zam\u00f3wienia, kt\u00f3re na pocz\u0105tku by\u0142y krytykowane, wkr\u00f3tce okaza\u0142y si\u0119 jedynym optymalnym i skutecznym modelem zapewniaj\u0105cym wszystkim obywatelom Europy dost\u0119p do szczepionek. Widzimy, \u017ce obecnie, pod koniec lata, w Europie zaszczepionych jest 70% populacji doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Z zewn\u0105trz mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce mamy do czynienia z bardzo g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0105 konsensusu na szczeblu europejskim, zw\u0142aszcza w kwestiach gospodarczych. Czy powiedzia\u0142by Pan, \u017ce dzi\u015b wchodzimy w inn\u0105 logik\u0119 dzia\u0142ania, czy \u017ce ten moment jest po prostu nawiasem spowodowanym pandemi\u0105? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce Europa i europejski projekt polityczny by\u0142y budowane etapami, z pewnymi przyspieszeniami. Tak w\u0142a\u015bnie dzieje si\u0119 obecnie na froncie gospodarczym z planem naprawy, kt\u00f3ry jest dodawany do bud\u017cetu europejskiego, kt\u00f3ry ju\u017c wcze\u015bniej opiera\u0142 si\u0119 na logice redystrybucji i sp\u00f3jno\u015bci, z krajami wnosz\u0105cymi wk\u0142ad i krajami korzystaj\u0105cymi z pomocy. <\/p>\n\n\n\n

Plan naprawy gospodarczej pozwala nam przede wszystkim uwzgl\u0119dni\u0107 konsekwencje pandemii, zw\u0142aszcza dla niekt\u00f3rych sektor\u00f3w i region\u00f3w, ale tak\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 \u015brodki przeznaczone na dwa g\u0142\u00f3wne priorytety, czyli klimat i technologie cyfrowe. Powiedzia\u0142bym zatem, \u017ce jest to plan, kt\u00f3ry tworzy nieodwracalne mechanizmy, poniewa\u017c ustanowienie mechanizmu tego funduszu naprawczego oznacza, \u017ce b\u0119dziemy wsp\u00f3lnie inwestowa\u0107, wsp\u00f3lnie sp\u0142aca\u0107, co r\u00f3wnie\u017c oznacza, \u017ce albo odniesiemy sukces w demokratycznej debacie na temat zasob\u00f3w w\u0142asnych, o kt\u00f3rej wspomnia\u0142em, i b\u0119dziemy dysponowa\u0107 szerok\u0105 baz\u0105 zasob\u00f3w finansuj\u0105cych te inwestycje, albo pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie zwi\u0119ksz\u0105 sw\u00f3j wk\u0142ad krajowy, albo ograniczymy wydatki. Nie wierz\u0119 jednak w t\u0119 drug\u0105 opcj\u0119, poniewa\u017c jeste\u015bmy coraz bardziej \u015bwiadomi, \u017ce, by si\u0119 wzajemnie wzmacnia\u0107, potrzebujemy tej europejskiej solidarno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Wraz z reakcj\u0105 na kryzys pandemiczny i rywalizacj\u0119 chi\u0144sko-ameryka\u0144sk\u0105 wielu komentator\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce scenariusz neoliberalny dobiega ko\u0144ca. Czy uwa\u017ca Pan, \u017ce rola pa\u0144stwa i inwestycji publicznych zmienia si\u0119 w Europie? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

By\u0142bym bardziej wywa\u017cony. Z mojej pracy wiem bardzo dobrze, \u017ce s\u0142owa nie wsz\u0119dzie w Europie maj\u0105 takie samo znaczenie \u2013 i jest to jedno z fascynuj\u0105cych wyzwa\u0144 projektu europejskiego, ale jest to r\u00f3wnie\u017c jego z\u0142o\u017cono\u015b\u0107. To samo s\u0142owo mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cne znaczenia i konotacje w r\u00f3\u017cnych krajach europejskich, a wiem, \u017ce s\u0142owo libera\u0142<\/em> jest jednym z nich. Niekt\u00f3rzy ludzie myl\u0105 s\u0142owo libera\u0142 ze s\u0142owem ultralibera\u0142 czy neolibera\u0142, podczas gdy nie maj\u0105 one ze sob\u0105 nic wsp\u00f3lnego. <\/p>\n\n\n\n

Z mojego punktu widzenia liberalizm, w prawdziwym tego s\u0142owa znaczeniu, potrzebuje autorytetu pa\u0144stwa, poniewa\u017c potrzebuje ram, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 pewn\u0105 liczb\u0119 zasad, w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu zagwarantowania wolnej i uczciwej konkurencji. Projekt europejski opiera\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo na potrzebie zwalczania nieuczciwych praktyk i proces\u00f3w, kt\u00f3re szkodzi\u0142y wolnemu rynkowi, kt\u00f3re go degradowa\u0142y. Jestem ca\u0142kowicie przekonany, \u017ce to w\u0142a\u015bnie zasada swobody przedsi\u0119biorczo\u015bci, swobody innowacji, swobody tworzenia i wolnej gospodarki b\u0119dzie czynnikiem umo\u017cliwiaj\u0105cym podj\u0119cie wyzwania zwi\u0105zanego ze zmianami klimatu i transformacj\u0105 cyfrow\u0105. To w\u0142a\u015bnie ta zasada przyczyni\u0142a si\u0119 do szybkiego rozwoju technologii, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y nam stworzenie szczepionki. <\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy utrzyma\u0107 wsparcie ze strony w\u0142adz publicznych, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 ramy i cele oraz s\u0105 w stanie mobilizowa\u0107 i ukierunkowywa\u0107 finansowanie. Uwa\u017cam, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 wiele dyskusji na temat tego tr\u00f3jk\u0105tnego uk\u0142adu: z jednej strony gospodarka, z drugiej strony wymiar spo\u0142eczny, solidarno\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107 szans, a na koniec wymiar \u015brodowiskowy. Jestem przekonany, \u017ce na tym w\u0142a\u015bnie powinna opiera\u0107 si\u0119 demokratyczna debata: jak mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 post\u0119p na trzech frontach r\u00f3wnolegle i jak mo\u017cemy unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej jeden z tych trzech front\u00f3w spowoduje trudno\u015bci dla jednego z dw\u00f3ch pozosta\u0142ych?<\/p>\n\n\n\n

Czy wed\u0142ug Pana konsensus dotycz\u0105cy tej triangulacji ju\u017c si\u0119 wy\u0142ania? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

W Radzie zasiada dwadzie\u015bcia siedem rz\u0105d\u00f3w o r\u00f3\u017cnej wra\u017cliwo\u015bci politycznej, wi\u0119c toczy si\u0119 tam ci\u0105g\u0142a debata. Ale nie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107, \u017ce jeste\u015bmy dumni z bycia liberalnymi demokracjami, a jednocze\u015bnie ba\u0107 si\u0119, kiedy dochodzi do merytorycznych, czasami gor\u0105cych, debat. <\/p>\n\n\n\n

S\u0105 momenty \u2013 takie jak ten, kt\u00f3rego b\u0119dziemy \u015bwiadkami w przypadku Paktu Stabilno\u015bci \u2013kiedy debata musi si\u0119 odby\u0107. Przedstawimy Komisji wnioski po rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 w\u0142a\u015bnie konsultacjach. Debata musi zatem dojrze\u0107, ale bez w\u0105tpienia b\u0119dziemy musieli dokona\u0107 wybor\u00f3w dotycz\u0105cych naszych strategii gospodarczych, w ramach wsp\u00f3lnego projektu gospodarczego, poprzez wzmocnienie rynku wewn\u0119trznego, poniewa\u017c mocny rynek wewn\u0119trzny jest najlepszym spoiwem dla projektu europejskiego. Musi si\u0119 to odbywa\u0107 z poszanowaniem jednoznacznie podzielanych warto\u015bci i w po\u0142\u0105czeniu ze wsp\u00f3ln\u0105 wizj\u0105. Jak w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, musimy patrze\u0107 w tym samym kierunku, mie\u0107 wsp\u00f3lne projekty, wzajemny szacunek, to jest klucz do trwa\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Czy ma Pan wra\u017cenie, \u017ce w relacjach mi\u0119dzyrz\u0105dowych wy\u0142ania si\u0119 dzi\u015b gra o stabilne interesy narodowe, kt\u00f3ra opar\u0142aby si\u0119 wewn\u0119trznym podzia\u0142om politycznym czy orientacjom, pozwalaj\u0105c na okre\u015blenie perspektyw \u015brednio- i d\u0142ugoterminowych? <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Po pierwsze, interes narodowy nie dominuje nad interesem europejskim. Po drugie, uwa\u017cam, \u017ce r\u00f3\u017cne partie polityczne w r\u00f3\u017cnych krajach europejskich i politycy maj\u0105 wp\u0142yw na odpowied\u017a na to pytanie.<\/p>\n\n\n\n

Ale by\u0107 mo\u017ce mo\u017cemy podej\u015b\u0107 do tego pytania w inny spos\u00f3b. Jednym z wyzwa\u0144 dla Europy, ale tak\u017ce bogactwem tego niezwyk\u0142ego projektu politycznego, jest podw\u00f3jna prawomocno\u015b\u0107. Wida\u0107 to w pracy instytucji europejskich i w debacie europejskiej. Jest to kwestia unikania nieporozumie\u0144 lub b\u0142\u0119dnych interpretacji. Unia Europejska jest obszarem demokratycznym, z demokratycznymi instytucjami, z tym, co nazywam europejskimi rz\u0105dami prawa, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 na dw\u00f3ch filarach. Z jednej strony mamy wymiar mi\u0119dzyrz\u0105dowy, z legitymacj\u0105 szef\u00f3w rz\u0105d\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy odpowiada przed swoim parlamentem, a z drugiej strony mamy inn\u0105 legitymacj\u0119, legitymacj\u0119 Parlamentu Europejskiego, z krajowymi wyborami pos\u0142\u00f3w do PE, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 swoje zaufanie do Komisji Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

To jest w\u0142a\u015bnie podw\u00f3jna interakcja. Na moim stanowisku w Radzie Europejskiej codziennie stykam si\u0119 z tym podw\u00f3jnym mechanizmem. Mo\u017ce to powodowa\u0107 pewne napi\u0119cia. Jest to nieod\u0142\u0105czny element demokratycznej debaty i polityki. Podejmowanie decyzji polega na znalezieniu r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy interesami, zgodnie z w\u0142asnymi przekonaniami, i warto\u015bciami, kt\u00f3re uwa\u017ca si\u0119 za istotne. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 \u2013 do\u015bwiadczy\u0142em tego niekiedy jako premier Belgii \u2013 \u017ce z jednej strony kto\u015b jest bardzo bezpo\u015brednio zainteresowany swoim krajem w Radzie Europejskiej, ale tak\u017ce ma europejskie przekonania i europejskie warto\u015bci, kt\u00f3re bywaj\u0105 bardzo silne. Mi\u0119dzy tymi interesami mo\u017ce czasem dochodzi\u0107 do kolizji. Pytanie brzmi, jak sprawi\u0107, by by\u0142y one jak najbardziej zbie\u017cne. <\/p>\n\n\n\n

Czy mo\u017ce Pan poda\u0107 przyk\u0142ad?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

W obszarze unii bankowej rz\u0105dy belgijskie tradycyjnie popieraj\u0105 integracj\u0119 europejsk\u0105, ale istniej\u0105 szczeg\u00f3lne sytuacje, kt\u00f3re, bior\u0105c pod uwag\u0119 struktury bank\u00f3w belgijskich, mog\u0142yby w perspektywie kr\u00f3tko- lub \u015brednioterminowej by\u0107 szkodliwe dla interes\u00f3w belgijskiej struktury finansowej.<\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy w szczeg\u00f3lnym momencie, Niemcy niebawem g\u0142osuj\u0105, ale prawdopodobnie nie utworz\u0105 natychmiast nowego rz\u0105du. Francja rozpoczyna kampani\u0119 wyborcz\u0105. Jak Rada b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 w tym d\u0142ugim okresie wyborczym, czy b\u0119dzie w stanie podejmowa\u0107 decyzje w wa\u017cnych sprawach, kt\u00f3re czekaj\u0105 Europ\u0119 po zako\u0144czeniu pandemii?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy uni\u0105 polityczn\u0105 z demokratycznymi zasadami i dwudziestoma siedmioma krajami zasiadaj\u0105cymi do dyskusji: zawsze gdzie\u015b odbywaj\u0105 si\u0119 wybory. Zawsze jest szansa, \u017ce kampania si\u0119 rozpocznie lub zako\u0144czy. Oczywi\u015bcie, Niemcy i Francja s\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cnymi krajami w tej Unii. Za ka\u017cdym razem, gdy Niemcy i Francja maj\u0105 wsp\u00f3lne stanowisko, jest to dobre dla Unii, ale to nie wystarczy. Wracamy do logiki jednomy\u015blno\u015bci: musimy przekona\u0107 pozosta\u0142e dwadzie\u015bcia siedem kraj\u00f3w. Aby to osi\u0105gn\u0105\u0107, licz\u0119 na zdrowy rozs\u0105dek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sytuacja w Afganistanie wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 debat\u0119 na ca\u0142ym kontynencie. Czy jej wynik uzasadnia stanowisko prezydenta Macrona wyra\u017cone w wypowiedzi na temat \u201e\u015bmierci klinicznej\u201d sojuszu atlantyckiego? Po pierwsze, musimy zachowa\u0107 jasno\u015b\u0107 my\u015blenia. Przez dwadzie\u015bcia lat byli\u015bmy w mobilizacji na szczeblu wojskowym i politycznym, ale tak\u017ce cywilnym, humanitarnym i rozwojowym. Mia\u0142em okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 tego w trakcie pe\u0142nienia r\u00f3\u017cnych wcze\u015bniejszych funkcji, najpierw jako minister ds. wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz rozwoju, a nast\u0119pnie jako premier Belgii. Wydarzenia z ostatnich kilku dni pokazuj\u0105 tragiczny obraz. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pomimo wszystkich naszych wysi\u0142k\u00f3w, jest to pora\u017cka wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej.  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich, kt\u00f3re by\u0142y aktywne w Afganistanie, czy […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":40,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"templates\/post-interviews.php","format":"standard","meta":{"_acf_changed":true,"_trash_the_other_posts":false,"_yoast_wpseo_estimated-reading-time-minutes":33,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"staff":[],"editorial_format":[],"serie":[],"audience":[],"geo":[],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorised"],"acf":[],"yoast_head":"\nElementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Elementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sytuacja w Afganistanie wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 debat\u0119 na ca\u0142ym kontynencie. Czy jej wynik uzasadnia stanowisko prezydenta Macrona wyra\u017cone w wypowiedzi na temat \u201e\u015bmierci klinicznej\u201d sojuszu atlantyckiego? Po pierwsze, musimy zachowa\u0107 jasno\u015b\u0107 my\u015blenia. Przez dwadzie\u015bcia lat byli\u015bmy w mobilizacji na szczeblu wojskowym i politycznym, ale tak\u017ce cywilnym, humanitarnym i rozwojowym. Mia\u0142em okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 tego w trakcie pe\u0142nienia r\u00f3\u017cnych wcze\u015bniejszych funkcji, najpierw jako minister ds. wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz rozwoju, a nast\u0119pnie jako premier Belgii. Wydarzenia z ostatnich kilku dni pokazuj\u0105 tragiczny obraz. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pomimo wszystkich naszych wysi\u0142k\u00f3w, jest to pora\u017cka wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej.  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich, kt\u00f3re by\u0142y aktywne w Afganistanie, czy […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pl Grand Continent\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-08T03:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-13T16:14:24+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Matheo Malik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Matheo Malik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/\",\"name\":\"Elementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-08T03:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-13T16:14:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg\",\"width\":1707,\"height\":2560},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Elementy doktryny, rozmowa z Charles’em Michelem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/\",\"name\":\"Pl Grand Continent\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45\",\"name\":\"Matheo Malik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Matheo Malik\"},\"url\":\"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/author\/matheo-malik\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Elementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Elementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent","og_description":"Sytuacja w Afganistanie wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 debat\u0119 na ca\u0142ym kontynencie. Czy jej wynik uzasadnia stanowisko prezydenta Macrona wyra\u017cone w wypowiedzi na temat \u201e\u015bmierci klinicznej\u201d sojuszu atlantyckiego? Po pierwsze, musimy zachowa\u0107 jasno\u015b\u0107 my\u015blenia. Przez dwadzie\u015bcia lat byli\u015bmy w mobilizacji na szczeblu wojskowym i politycznym, ale tak\u017ce cywilnym, humanitarnym i rozwojowym. Mia\u0142em okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 tego w trakcie pe\u0142nienia r\u00f3\u017cnych wcze\u015bniejszych funkcji, najpierw jako minister ds. wsp\u00f3\u0142pracy na rzecz rozwoju, a nast\u0119pnie jako premier Belgii. Wydarzenia z ostatnich kilku dni pokazuj\u0105 tragiczny obraz. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce pomimo wszystkich naszych wysi\u0142k\u00f3w, jest to pora\u017cka wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej.  Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich, kt\u00f3re by\u0142y aktywne w Afganistanie, czy […]","og_url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/","og_site_name":"Pl Grand Continent","article_published_time":"2021-09-08T03:30:00+00:00","article_modified_time":"2025-01-13T16:14:24+00:00","author":"Matheo Malik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Matheo Malik","Szacowany czas czytania":"33 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/","name":"Elementy doktryny, rozmowa z Charles'em Michelem - Pl Grand Continent","isPartOf":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg","datePublished":"2021-09-08T03:30:00+00:00","dateModified":"2025-01-13T16:14:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#primaryimage","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg","width":1707,"height":2560},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/2021\/09\/08\/charles-michel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Elementy doktryny, rozmowa z Charles’em Michelem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/","name":"Pl Grand Continent","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/a1c2123a1ef5abd663fcde8f63063d45","name":"Matheo Malik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/62cbadb9f7f0804282928747d8d2051d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Matheo Malik"},"url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/author\/matheo-malik\/"}]}},"lgc_categories":[{"id":4,"name":"Uncategorised","slug":"uncategorised"}],"lgc_author":null,"feature_image_summary":{"url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg","width":1707,"height":2560,"alt":""},"feature_image_cover":{"url":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/01\/9S1A7538-scaled.jpg","width":1707,"height":2560,"alt":""},"term_position_data":null,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":201,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions\/201"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39"},{"taxonomy":"staff","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/staff?post=39"},{"taxonomy":"editorial_format","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/editorial_format?post=39"},{"taxonomy":"serie","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/serie?post=39"},{"taxonomy":"audience","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/audience?post=39"},{"taxonomy":"geo","embeddable":true,"href":"https:\/\/legrandcontinent.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/geo?post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}